Madatyaya Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 727: | Line 727: | ||
प्रेत्य चेह च यच्छ्रेयः श्रेयो मोक्षे च यत् परम् | | प्रेत्य चेह च यच्छ्रेयः श्रेयो मोक्षे च यत् परम् | | ||
मनःसमाधौ तत् सर्वमायत्तं सर्वदेहिनाम् ||५२|| | मनःसमाधौ तत् सर्वमायत्तं सर्वदेहिनाम् ||५२|| | ||
मद्येन मनसश्चास्य सङ्क्षोभः क्रियते महान् | | मद्येन मनसश्चास्य सङ्क्षोभः क्रियते महान् | | ||
महामारुतवेगेन तटस्थस्येव शाखिनः ||५३|| | महामारुतवेगेन तटस्थस्येव शाखिनः ||५३|| | ||
मद्यप्रसङ्गं तं चाज्ञा महादोषं महागदम् | | मद्यप्रसङ्गं तं चाज्ञा महादोषं महागदम् | | ||
सुखमित्यधिगच्छन्ति रजोमोहपराजिताः ||५४|| | सुखमित्यधिगच्छन्ति रजोमोहपराजिताः ||५४|| | ||
मद्योपहतविज्ञाना वियुक्ताः सात्त्विकैर्गुणैः | | मद्योपहतविज्ञाना वियुक्ताः सात्त्विकैर्गुणैः | | ||
श्रेयोभिर्विप्रयुज्यन्ते मदान्धा मदलालसाः ||५५|| | श्रेयोभिर्विप्रयुज्यन्ते मदान्धा मदलालसाः ||५५|| | ||
मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रितः | | मद्ये मोहो भयं शोकः क्रोधो मृत्युश्च संश्रितः | | ||
सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः ||५६|| | सोन्मादमदमूर्च्छायाः सापस्मारापतानकाः ||५६|| | ||
यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधुवत् | | यत्रैकः स्मृतिविभ्रंशस्तत्र सर्वमसाधुवत् | | ||
इत्येवं मद्यदोषज्ञा मद्यं गर्हन्ति यत्नतः ||५७|| | इत्येवं मद्यदोषज्ञा मद्यं गर्हन्ति यत्नतः ||५७|| | ||
सत्यमेते महादोषा मद्यस्योक्ता न संशयः | | सत्यमेते महादोषा मद्यस्योक्ता न संशयः | | ||
अहितस्यातिमात्रस्य पीतस्य विधिवर्जितम् ||५८|| | अहितस्यातिमात्रस्य पीतस्य विधिवर्जितम् ||५८|| | ||
किन्तु मद्यं स्वभावेन यथैवान्नं तथा स्मृतम् | | किन्तु मद्यं स्वभावेन यथैवान्नं तथा स्मृतम् | | ||
अयुक्तियुक्तं रोगाय युक्तियुक्तं यथाऽमृतम् ||५९|| | अयुक्तियुक्तं रोगाय युक्तियुक्तं यथाऽमृतम् ||५९|| | ||
प्राणाः प्राणभृतामन्नं तदयुक्त्या निहन्त्यसून् | | प्राणाः प्राणभृतामन्नं तदयुक्त्या निहन्त्यसून् | | ||
विषं प्राणहरं तच्च युक्तियुक्तं रसायनम् ||६०|| | विषं प्राणहरं तच्च युक्तियुक्तं रसायनम् ||६०|| | ||
prētya cēha ca yacchrēyaḥ śrēyō mōkṣē ca yat param| | prētya cēha ca yacchrēyaḥ śrēyō mōkṣē ca yat param| | ||
manaḥsamādhau tat sarvamāyattaṁ sarvadēhinām||52|| | manaḥsamādhau tat sarvamāyattaṁ sarvadēhinām||52|| | ||
madyēna manasaścāsya saṅkṣōbhaḥ kriyatē mahān| | madyēna manasaścāsya saṅkṣōbhaḥ kriyatē mahān| | ||
mahāmārutavēgēna taṭasthasyēva śākhinaḥ||53|| | mahāmārutavēgēna taṭasthasyēva śākhinaḥ||53|| | ||
madyaprasaṅgaṁ taṁ cājñā mahādōṣaṁ mahāgadam| | madyaprasaṅgaṁ taṁ cājñā mahādōṣaṁ mahāgadam| | ||
sukhamityadhigacchanti rajōmōhaparājitāḥ||54|| | sukhamityadhigacchanti rajōmōhaparājitāḥ||54|| | ||
madyōpahatavijñānā viyuktāḥ sāttvikairguṇaiḥ| | madyōpahatavijñānā viyuktāḥ sāttvikairguṇaiḥ| | ||
śrēyōbhirviprayujyantē madāndhā madalālasāḥ||55|| | śrēyōbhirviprayujyantē madāndhā madalālasāḥ||55|| | ||
madyē mōhō bhayaṁ śōkaḥ krōdhō mr̥tyuśca saṁśritaḥ| | madyē mōhō bhayaṁ śōkaḥ krōdhō mr̥tyuśca saṁśritaḥ| | ||
sōnmādamadamūrcchāyāḥ sāpasmārāpatānakāḥ||56|| | sōnmādamadamūrcchāyāḥ sāpasmārāpatānakāḥ||56|| | ||
yatraikaḥ smr̥tivibhraṁśastatra sarvamasādhuvat| | yatraikaḥ smr̥tivibhraṁśastatra sarvamasādhuvat| | ||
ityēvaṁ madyadōṣajñā madyaṁ garhanti yatnataḥ||57|| | ityēvaṁ madyadōṣajñā madyaṁ garhanti yatnataḥ||57|| | ||
satyamētē mahādōṣā madyasyōktā na saṁśayaḥ| | satyamētē mahādōṣā madyasyōktā na saṁśayaḥ| | ||
ahitasyātimātrasya pītasya vidhivarjitam||58|| | ahitasyātimātrasya pītasya vidhivarjitam||58|| | ||
kintu madyaṁ svabhāvēna yathaivānnaṁ tathā smr̥tam| | kintu madyaṁ svabhāvēna yathaivānnaṁ tathā smr̥tam| | ||
ayuktiyuktaṁ rōgāya yuktiyuktaṁ yathā'mr̥tam||59|| | ayuktiyuktaṁ rōgāya yuktiyuktaṁ yathā'mr̥tam||59|| | ||
prāṇāḥ prāṇabhr̥tāmannaṁ tadayuktyā nihantyasūn| | prāṇāḥ prāṇabhr̥tāmannaṁ tadayuktyā nihantyasūn| | ||
viṣaṁ prāṇaharaṁ tacca yuktiyuktaṁ rasāyanam||60|| | viṣaṁ prāṇaharaṁ tacca yuktiyuktaṁ rasāyanam||60|| | ||
pretya ceha ca yacchreyaH shreyo mokShe ca yat param | | pretya ceha ca yacchreyaH shreyo mokShe ca yat param | | ||
manaHsamAdhau tat sarvamAyattaM sarvadehinAm ||52|| | manaHsamAdhau tat sarvamAyattaM sarvadehinAm ||52|| | ||
madyena manasashcAsya sa~gkShobhaH kriyate mahAn | | madyena manasashcAsya sa~gkShobhaH kriyate mahAn | | ||
mahAmArutavegena taTasthasyeva shAkhinaH ||53|| | mahAmArutavegena taTasthasyeva shAkhinaH ||53|| | ||
madyaprasa~ggaM taM cAj~jA mahAdoShaM mahAgadam | | madyaprasa~ggaM taM cAj~jA mahAdoShaM mahAgadam | | ||
sukhamityadhigacchanti rajomohaparAjitAH ||54|| | sukhamityadhigacchanti rajomohaparAjitAH ||54|| | ||
madyopahatavij~jAnA viyuktAH sAttvikairguNaiH | | madyopahatavij~jAnA viyuktAH sAttvikairguNaiH | | ||
shreyobhirviprayujyante madAndhA madalAlasAH ||55|| | shreyobhirviprayujyante madAndhA madalAlasAH ||55|| | ||
madye moho bhayaM shokaH krodho mRutyushca saMshritaH | | madye moho bhayaM shokaH krodho mRutyushca saMshritaH | | ||
sonmAdamadamUrcchAyAH sApasmArApatAnakAH ||56|| | sonmAdamadamUrcchAyAH sApasmArApatAnakAH ||56|| | ||
yatraikaH smRutivibhraMshastatra sarvamasAdhuvat | | yatraikaH smRutivibhraMshastatra sarvamasAdhuvat | | ||
ityevaM madyadoShaj~jA madyaM garhanti yatnataH ||57|| | ityevaM madyadoShaj~jA madyaM garhanti yatnataH ||57|| | ||
satyamete mahAdoShA madyasyoktA na saMshayaH | | satyamete mahAdoShA madyasyoktA na saMshayaH | | ||
ahitasyAtimAtrasya pItasya vidhivarjitam ||58|| | ahitasyAtimAtrasya pItasya vidhivarjitam ||58|| | ||
kintu madyaM svabhAvena yathaivAnnaM tathA smRutam | | kintu madyaM svabhAvena yathaivAnnaM tathA smRutam | | ||
ayuktiyuktaM rogAya yuktiyuktaM yathA~amRutam ||59|| | ayuktiyuktaM rogAya yuktiyuktaM yathA~amRutam ||59|| | ||
prANAH prANabhRutAmannaM tadayuktyA nihantyasUn | | prANAH prANabhRutAmannaM tadayuktyA nihantyasUn | | ||
viShaM prANaharaM tacca yuktiyuktaM rasAyanam ||60|| | viShaM prANaharaM tacca yuktiyuktaM rasAyanam ||60|| | ||