Deerghanjiviteeya Adhyaya: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 663: | Line 663: | ||
रूक्षः शीतो लघुः सूक्ष्मश्चलोऽथ विशदः खरः| | रूक्षः शीतो लघुः सूक्ष्मश्चलोऽथ विशदः खरः| | ||
विपरीतगुणैर्द्रव्यैर्मारुतः सम्प्रशाम्यति||५९|| | विपरीतगुणैर्द्रव्यैर्मारुतः सम्प्रशाम्यति||५९|| | ||
सस्नेहमुष्णं तीक्ष्णं च द्रवमम्लं सरं कटु| | सस्नेहमुष्णं तीक्ष्णं च द्रवमम्लं सरं कटु| | ||
विपरीतगुणैः पित्तं द्रव्यैराशु प्रशाम्यति||६०|| | विपरीतगुणैः पित्तं द्रव्यैराशु प्रशाम्यति||६०|| | ||
गुरुशीतमृदुस्निग्धमधुरस्थिरपिच्छिलाः| | गुरुशीतमृदुस्निग्धमधुरस्थिरपिच्छिलाः| | ||
श्लेष्मणः प्रशमं यान्ति विपरीतगुणैर्गुणाः||६१|| | श्लेष्मणः प्रशमं यान्ति विपरीतगुणैर्गुणाः||६१|| | ||
| Line 670: | Line 672: | ||
rūkṣaḥ śītō laghuḥ sūkṣmaścalō'tha viśadaḥ kharaḥ| | rūkṣaḥ śītō laghuḥ sūkṣmaścalō'tha viśadaḥ kharaḥ| | ||
viparītaguṇairdravyairmārutaḥ sampraśāmyati||59|| | viparītaguṇairdravyairmārutaḥ sampraśāmyati||59|| | ||
sasnēhamuṣṇaṁ [1] tīkṣṇaṁ ca dravamamlaṁ saraṁ kaṭu| | sasnēhamuṣṇaṁ [1] tīkṣṇaṁ ca dravamamlaṁ saraṁ kaṭu| | ||
viparītaguṇaiḥ pittaṁ dravyairāśu praśāmyati||60|| | viparītaguṇaiḥ pittaṁ dravyairāśu praśāmyati||60|| | ||
guruśītamr̥dusnigdhamadhurasthirapicchilāḥ| | guruśītamr̥dusnigdhamadhurasthirapicchilāḥ| | ||
ślēṣmaṇaḥ praśamaṁ yānti viparītaguṇairguṇāḥ||61|| | ślēṣmaṇaḥ praśamaṁ yānti viparītaguṇairguṇāḥ||61|| | ||
| Line 677: | Line 681: | ||
rUkShaH shIto laghuH sUkShmashcalo~atha vishadaH kharaH| | rUkShaH shIto laghuH sUkShmashcalo~atha vishadaH kharaH| | ||
viparItaguNairdravyairmArutaH samprashAmyati||59|| | viparItaguNairdravyairmArutaH samprashAmyati||59|| | ||
sasnehamuShNaM [1] tIkShNaM ca dravamamlaM saraM kaTu| | sasnehamuShNaM [1] tIkShNaM ca dravamamlaM saraM kaTu| | ||
viparItaguNaiH pittaM dravyairAshu prashAmyati||60|| | viparItaguNaiH pittaM dravyairAshu prashAmyati||60|| | ||
gurushItamRudusnigdhamadhurasthirapicchilAH| | gurushItamRudusnigdhamadhurasthirapicchilAH| | ||
shleShmaNaH prashamaM yAnti viparItaguNairguNAH||61|| | shleShmaNaH prashamaM yAnti viparItaguNairguNAH||61|| | ||
| Line 686: | Line 692: | ||
विपरीतगुणैर्देशमात्राकालोपपादितैः| | विपरीतगुणैर्देशमात्राकालोपपादितैः| | ||
भेषजैर्विनिवर्तन्ते विकाराः साध्यसम्मताः||६२|| | भेषजैर्विनिवर्तन्ते विकाराः साध्यसम्मताः||६२|| | ||
साधनं न त्वसाध्यानां व्याधीनामुपदिश्यते| | साधनं न त्वसाध्यानां व्याधीनामुपदिश्यते| | ||
भूयश्चातो यथाद्रव्यं गुणकर्माणि वक्ष्यते||६३|| | भूयश्चातो यथाद्रव्यं गुणकर्माणि वक्ष्यते||६३|| | ||
| Line 691: | Line 698: | ||
viparītaguṇairdēśamātrākālōpapāditaiḥ| | viparītaguṇairdēśamātrākālōpapāditaiḥ| | ||
bhēṣajairvinivartantē vikārāḥ sādhyasammatāḥ||62|| | bhēṣajairvinivartantē vikārāḥ sādhyasammatāḥ||62|| | ||
sādhanaṁ na tvasādhyānāṁ vyādhīnāmupadiśyatē| | sādhanaṁ na tvasādhyānāṁ vyādhīnāmupadiśyatē| | ||
bhūyaścātō yathādravyaṁ guṇakarmāṇi vakṣyatē||63|| | bhūyaścātō yathādravyaṁ guṇakarmāṇi vakṣyatē||63|| | ||
viparItaguNairdeshamAtrAkAlopapAditaiH| | viparItaguNairdeshamAtrAkAlopapAditaiH| | ||
bheShajairvinivartante vikArAH sAdhyasammatAH||62|| | bheShajairvinivartante vikArAH sAdhyasammatAH||62|| | ||
sAdhanaM na tvasAdhyAnAM vyAdhInAmupadishyate|63| | sAdhanaM na tvasAdhyAnAM vyAdhInAmupadishyate|63| | ||
bhUyashcAto yathAdravyaM guNakarmANi vakShyate||63|| | bhUyashcAto yathAdravyaM guNakarmANi vakShyate||63|| | ||