Dwivraniya Chikitsa: Difference between revisions

Line 219: Line 219:


बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः |  
बहुपिच्छो गुरुः स्निग्धः स्तिमितो मन्दवेदनः |  
पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः ||१५||  
पाण्डुवर्णोऽल्पसङ्क्लेदश्चिरकारी कफव्रणः ||१५||  


कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः |  
कषायकटुरूक्षोष्णैः प्रदेहपरिषेचनैः |  
कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः [३] ||१६||  
कफव्रणं प्रशमयेत्तथा लङ्घनपाचनैः [३] ||१६||  


bahupicchō guruḥ snigdhaḥ stimitō mandavēdanaḥ|  
bahupicchō guruḥ snigdhaḥ stimitō mandavēdanaḥ|  
pāṇḍuvarṇō'lpasaṅklēdaścirakārī kaphavraṇaḥ||15||  
pāṇḍuvarṇō'lpasaṅklēdaścirakārī kaphavraṇaḥ||15||  


kaṣāyakaṭurūkṣōṣṇaiḥ pradēhapariṣēcanaiḥ|  
kaṣāyakaṭurūkṣōṣṇaiḥ pradēhapariṣēcanaiḥ|  
kaphavraṇaṁ praśamayēttathā laṅghanapācanaiḥ [3] ||16||  
kaphavraṇaṁ praśamayēttathā laṅghanapācanaiḥ [3] ||16||  


bahupiccho guruH snigdhaH stimito mandavedanaH |  
bahupiccho guruH snigdhaH stimito mandavedanaH |  
pANDuvarNo~alpasa~gkledashcirakArI kaphavraNaH ||15||  
pANDuvarNo~alpasa~gkledashcirakArI kaphavraNaH ||15||  


kaShAyakaTurUkShoShNaiH pradehapariShecanaiH |  
kaShAyakaTurUkShoShNaiH pradehapariShecanaiH |  
kaphavraNaM prashamayettathA la~gghanapAcanaiH [3] ||16||
kaphavraNaM prashamayettathA la~gghanapAcanaiH [3] ||16||


Line 239: Line 245:


तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः |  
तौ द्वौ नानात्वभेदेन निरुक्ता विंशतिर्व्रणाः |  
तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः ||१७||  
तेषां परीक्षा त्रिविधा, प्रदुष्टा द्वादश स्मृताः ||१७||  


स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश |  
स्थानान्यष्टौ तथा गन्धाः, परिस्रावाश्चतुर्दश |  
षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा ||१८||  
षोडशोपद्रवा दोषाश्चत्वारो विंशतिस्तथा ||१८||  


तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः |  
तथा चोपक्रमाः सिद्धाः षट्त्रिंशत् समुदाहृताः |  
विभज्यमानाञ्छृणु [१] मे सर्वानेतान् यथेरितान् ||१९||  
विभज्यमानाञ्छृणु [१] मे सर्वानेतान् यथेरितान् ||१९||  


tau dvau nānātvabhēdēna niruktā viṁśatirvraṇāḥ|  
tau dvau nānātvabhēdēna niruktā viṁśatirvraṇāḥ|  
tēṣāṁ parīkṣā trividhā, praduṣṭā dvādaśa smr̥tāḥ||17||  
tēṣāṁ parīkṣā trividhā, praduṣṭā dvādaśa smr̥tāḥ||17||  


sthānānyaṣṭau tathā gandhāḥ, parisrāvāścaturdaśa|  
sthānānyaṣṭau tathā gandhāḥ, parisrāvāścaturdaśa|  
ṣōḍaśōpadravā dōṣāścatvārō viṁśatistathā||18||  
ṣōḍaśōpadravā dōṣāścatvārō viṁśatistathā||18||  


tathā cōpakramāḥ siddhāḥ ṣaṭtriṁśat samudāhr̥tāḥ|  
tathā cōpakramāḥ siddhāḥ ṣaṭtriṁśat samudāhr̥tāḥ|  
vibhajyamānāñchr̥ṇu [1] mē sarvānētān yathēritān||19||  
vibhajyamānāñchr̥ṇu [1] mē sarvānētān yathēritān||19||  


tau dvau nAnAtvabhedena niruktA viMshatirvraNAH |  
tau dvau nAnAtvabhedena niruktA viMshatirvraNAH |  
teShAM parIkShA trividhA, praduShTA dvAdasha smRutAH ||17||  
teShAM parIkShA trividhA, praduShTA dvAdasha smRutAH ||17||  


sthAnAnyaShTau tathA gandhAH, parisrAvAshcaturdasha |  
sthAnAnyaShTau tathA gandhAH, parisrAvAshcaturdasha |  
ShoDashopadravA doShAshcatvAro viMshatistathA ||18||  
ShoDashopadravA doShAshcatvAro viMshatistathA ||18||  


tathA copakramAH siddhAH ShaTtriMshat samudAhRutAH |  
tathA copakramAH siddhAH ShaTtriMshat samudAhRutAH |  
vibhajyamAnA~jchRuNu [1] me sarvAnetAn yatheritAn ||19||
vibhajyamAnA~jchRuNu [1] me sarvAnetAn yatheritAn ||19||