Santarpaniya Adhyaya: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 410: | Line 410: | ||
तेषां सन्तर्पणं तज्ज्ञैः पुनराख्यातमौषधम्| | तेषां सन्तर्पणं तज्ज्ञैः पुनराख्यातमौषधम्| | ||
यत्तदात्वे समर्थं स्यादभ्यासे वा तदिष्यते | |||
यत्तदात्वे समर्थं स्यादभ्यासे वा तदिष्यते ||३०|| | |||
tēṣāṁ santarpaṇaṁ tajjñaiḥ punarākhyātamauṣadham| | tēṣāṁ santarpaṇaṁ tajjñaiḥ punarākhyātamauṣadham| | ||
yattadātvē samarthaṁ syādabhyāsē vā tadiṣyatē ||30|| | yattadātvē samarthaṁ syādabhyāsē vā tadiṣyatē ||30|| | ||
teShAM santarpaNaM tajj~jaiH punarAkhyAtamauShadham| | teShAM santarpaNaM tajj~jaiH punarAkhyAtamauShadham| | ||
yattadAtve samarthaM syAdabhyAse vA tadiShyate ||30|| | yattadAtve samarthaM syAdabhyAse vA tadiShyate ||30|| | ||
| Line 421: | Line 424: | ||
सद्यःक्षीणो हि सद्यो वै तर्पणेनोपचीयते| | सद्यःक्षीणो हि सद्यो वै तर्पणेनोपचीयते| | ||
नर्ते सन्तर्पणाभ्यासाच्चिरक्षीणस्तु पुष्यति||३१|| | नर्ते सन्तर्पणाभ्यासाच्चिरक्षीणस्तु पुष्यति||३१|| | ||
sadyaḥkṣīṇō hi sadyō vai tarpaṇēnōpacīyatē| | sadyaḥkṣīṇō hi sadyō vai tarpaṇēnōpacīyatē| | ||
nartē santarpaṇābhyāsāccirakṣīṇastu puṣyati||31|| | nartē santarpaṇābhyāsāccirakṣīṇastu puṣyati||31|| | ||
sadyaHkShINo hi sadyo vai tarpaNenopacIyate| | sadyaHkShINo hi sadyo vai tarpaNenopacIyate| | ||
narte santarpaNAbhyAsAccirakShINastu puShyati||31|| | narte santarpaNAbhyAsAccirakShINastu puShyati||31|| | ||
| Line 432: | Line 438: | ||
देहाग्निदोषभैषज्यमात्राकालानुवर्तिना| | देहाग्निदोषभैषज्यमात्राकालानुवर्तिना| | ||
कार्यमत्वरमाणेन भेषजं चिरदुर्बले||३२|| | कार्यमत्वरमाणेन भेषजं चिरदुर्बले||३२|| | ||
dēhāgnidōṣabhaiṣajyamātrākālānuvartinā| | dēhāgnidōṣabhaiṣajyamātrākālānuvartinā| | ||
kāryamatvaramāṇēna bhēṣajaṁ ciradurbalē||32|| | kāryamatvaramāṇēna bhēṣajaṁ ciradurbalē||32|| | ||
dehAgnidoShabhaiShajyamAtrAkAlAnuvartinA| | dehAgnidoShabhaiShajyamAtrAkAlAnuvartinA| | ||
kAryamatvaramANena bheShajaM ciradurbale||32|| | kAryamatvaramANena bheShajaM ciradurbale||32|| | ||
| Line 443: | Line 452: | ||
हिता मांसरसास्तस्मै पयांसि च घृतानि च| | हिता मांसरसास्तस्मै पयांसि च घृतानि च| | ||
स्नानानि बस्तयोऽभ्यङ्गास्तर्पणास्तर्पणाश्च ये||३३|| | स्नानानि बस्तयोऽभ्यङ्गास्तर्पणास्तर्पणाश्च ये||३३|| | ||
hitā māṁsarasāstasmai payāṁsi ca ghr̥tāni ca| | hitā māṁsarasāstasmai payāṁsi ca ghr̥tāni ca| | ||
snānāni bastayō'bhyaṅgāstarpaṇāstarpaṇāśca yē||33|| | snānāni bastayō'bhyaṅgāstarpaṇāstarpaṇāśca yē||33|| | ||
hitA mAMsarasAstasmai payAMsi ca ghRutAni ca| | hitA mAMsarasAstasmai payAMsi ca ghRutAni ca| | ||
snAnAni bastayo~abhya~ggAstarpaNAstarpaNAshca ye||33|| | snAnAni bastayo~abhya~ggAstarpaNAstarpaNAshca ye||33|| | ||
| Line 454: | Line 466: | ||
ज्वरकासप्रसक्तानां कृशानां मूत्रकृच्छ्रिणाम्| | ज्वरकासप्रसक्तानां कृशानां मूत्रकृच्छ्रिणाम्| | ||
तृष्यतामूर्ध्ववातानां वक्ष्यन्ते तर्पणा हिताः||३४|| | तृष्यतामूर्ध्ववातानां वक्ष्यन्ते तर्पणा हिताः||३४|| | ||
jvarakāsaprasaktānāṁ kr̥śānāṁ mūtrakr̥cchriṇām| | jvarakāsaprasaktānāṁ kr̥śānāṁ mūtrakr̥cchriṇām| | ||
tr̥ṣyatāmūrdhvavātānāṁ vakṣyantē tarpaṇā hitāḥ||34|| | tr̥ṣyatāmūrdhvavātānāṁ vakṣyantē tarpaṇā hitāḥ||34|| | ||
jvarakAsaprasaktAnAM kRushAnAM mUtrakRucchriNAm| | jvarakAsaprasaktAnAM kRushAnAM mUtrakRucchriNAm| | ||
tRuShyatAmUrdhvavAtAnAM vakShyante tarpaNA hitAH||34|| | tRuShyatAmUrdhvavAtAnAM vakShyante tarpaNA hitAH||34|| | ||
| Line 465: | Line 480: | ||
शर्करापिप्पलीतैलघृतक्षौद्रैः समांशकैः| | शर्करापिप्पलीतैलघृतक्षौद्रैः समांशकैः| | ||
सक्तुद्विगुणितो वृष्यस्तेषां मन्थः प्रशस्यते||३५|| | सक्तुद्विगुणितो वृष्यस्तेषां मन्थः प्रशस्यते||३५|| | ||
śarkarāpippalītailaghr̥takṣaudraiḥ samāṁśakaiḥ| | śarkarāpippalītailaghr̥takṣaudraiḥ samāṁśakaiḥ| | ||
saktudviguṇitō vr̥ṣyastēṣāṁ manthaḥ praśasyatē||35|| | saktudviguṇitō vr̥ṣyastēṣāṁ manthaḥ praśasyatē||35|| | ||
sharkarApippalItailaghRutakShaudraiH samAMshakaiH| | sharkarApippalItailaghRutakShaudraiH samAMshakaiH| | ||
saktudviguNito vRuShyasteShAM manthaH prashasyate||35|| | saktudviguNito vRuShyasteShAM manthaH prashasyate||35|| | ||
| Line 476: | Line 494: | ||
सक्तवो मदिरा क्षौद्रं शर्करा चेति तर्पणम्| | सक्तवो मदिरा क्षौद्रं शर्करा चेति तर्पणम्| | ||
पिबेन्मारुतविण्मूत्रकफपित्तानुलोमनम्||३६|| | पिबेन्मारुतविण्मूत्रकफपित्तानुलोमनम्||३६|| | ||
saktavō madirā kṣaudraṁ śarkarā cēti tarpaṇam| | saktavō madirā kṣaudraṁ śarkarā cēti tarpaṇam| | ||
pibēnmārutaviṇmūtrakaphapittānulōmanam||36|| | pibēnmārutaviṇmūtrakaphapittānulōmanam||36|| | ||
saktavo madirA kShaudraM sharkarA ceti tarpaNam| | saktavo madirA kShaudraM sharkarA ceti tarpaNam| | ||
pibenmArutaviNmUtrakaphapittAnulomanam||36|| | pibenmArutaviNmUtrakaphapittAnulomanam||36|| | ||
| Line 487: | Line 508: | ||
फाणितं सक्तवः सर्पिर्दधिमण्डोऽम्लकाञ्जिकम्| | फाणितं सक्तवः सर्पिर्दधिमण्डोऽम्लकाञ्जिकम्| | ||
तर्पणं मूत्रकृच्छ्रघ्नमुदावर्तहरं पिबेत्||३७|| | तर्पणं मूत्रकृच्छ्रघ्नमुदावर्तहरं पिबेत्||३७|| | ||
phāṇitaṁ saktavaḥ sarpirdadhimaṇḍō'mlakāñjikam| | phāṇitaṁ saktavaḥ sarpirdadhimaṇḍō'mlakāñjikam| | ||
tarpaṇaṁ mūtrakr̥cchraghnamudāvartaharaṁ pibēt||37|| | tarpaṇaṁ mūtrakr̥cchraghnamudāvartaharaṁ pibēt||37|| | ||
phANitaM saktavaH sarpirdadhimaNDo~amlakA~jjikam| | phANitaM saktavaH sarpirdadhimaNDo~amlakA~jjikam| | ||
tarpaNaM mUtrakRucchraghnamudAvartaharaM pibet||37|| | tarpaNaM mUtrakRucchraghnamudAvartaharaM pibet||37|| | ||
| Line 498: | Line 522: | ||
मन्थः खर्जूरमृद्वीकावृक्षाम्लाम्लीकदाडिमैः| | मन्थः खर्जूरमृद्वीकावृक्षाम्लाम्लीकदाडिमैः| | ||
परूषकैः सामलकैर्युक्तो मद्यविकारनुत्||३८|| | परूषकैः सामलकैर्युक्तो मद्यविकारनुत्||३८|| | ||
manthaḥ kharjūramr̥dvīkāvr̥kṣāmlāmlīkadāḍimaiḥ| | manthaḥ kharjūramr̥dvīkāvr̥kṣāmlāmlīkadāḍimaiḥ| | ||
parūṣakaiḥ sāmalakairyuktō madyavikāranut||38|| | parūṣakaiḥ sāmalakairyuktō madyavikāranut||38|| | ||
manthaH kharjUramRudvIkAvRukShAmlAmlIkadADimaiH| | manthaH kharjUramRudvIkAvRukShAmlAmlIkadADimaiH| | ||
parUShakaiH sAmalakairyukto madyavikAranut||38|| | parUShakaiH sAmalakairyukto madyavikAranut||38|| | ||
<div style="text-align:justify;"> | <div style="text-align:justify;"> | ||
| Line 509: | Line 536: | ||
</div> | </div> | ||
स्वादुरम्लो जलकृतः सस्नेहो रूक्ष एव वा| | स्वादुरम्लो जलकृतः सस्नेहो रूक्ष एव वा| | ||
सद्यः सन्तर्पणो मन्थः स्थैर्यवर्णबलप्रदः||३९|| | सद्यः सन्तर्पणो मन्थः स्थैर्यवर्णबलप्रदः||३९|| | ||
svāduramlō jalakr̥taḥ sasnēhō rūkṣa ēva vā| | svāduramlō jalakr̥taḥ sasnēhō rūkṣa ēva vā| | ||
sadyaḥ santarpaṇō manthaḥ sthairyavarṇabalapradaḥ||39|| | sadyaḥ santarpaṇō manthaḥ sthairyavarṇabalapradaḥ||39|| | ||
svAduramlo jalakRutaH sasneho rUkSha eva vA| | svAduramlo jalakRutaH sasneho rUkSha eva vA| | ||
sadyaH santarpaNo manthaH sthairyavarNabalapradaH||39|| | sadyaH santarpaNo manthaH sthairyavarNabalapradaH||39|| | ||