Apasmara Nidana: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 284: | Line 284: | ||
Diseases can act as causative factors of other diseases as well [16] | Diseases can act as causative factors of other diseases as well [16] | ||
तद्यथा- ज्वरसन्तापाद्रक्तपित्तमुदीर्यते | | तद्यथा- | ||
ज्वरसन्तापाद्रक्तपित्तमुदीर्यते | | |||
रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषश्चाप्युपजायते ||१७|| | रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषश्चाप्युपजायते ||१७|| | ||
tadyathā- jvarasantāpādraktapittamudīryatē| | tadyathā- | ||
raktapittājjvarastābhyāṁ śōṣaścāpyupajāyatē | |||
jvarasantāpādraktapittamudīryatē| | |||
raktapittājjvarastābhyāṁ śōṣaścāpyupajāyatē ||17|| | |||
tadyathA - | |||
jvarasantApAdraktapittamudIryate| | |||
raktapittAjjvarastAbhyAM shoShashcApyupajAyate ||17|| | raktapittAjjvarastAbhyAM shoShashcApyupajAyate ||17|| | ||
| Line 296: | Line 305: | ||
प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च | | प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च | | ||
अर्शोभ्यो जठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते ||१८|| | अर्शोभ्यो जठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते ||१८|| | ||
plīhābhivr̥ddhyā jaṭharaṁ jaṭharācchōtha ēva ca| | plīhābhivr̥ddhyā jaṭharaṁ jaṭharācchōtha ēva ca| | ||
arśōbhyō jaṭharaṁ duḥkhaṁ gulmaścāpyupajāyatē||18|| | arśōbhyō jaṭharaṁ duḥkhaṁ gulmaścāpyupajāyatē||18|| | ||
plIhAbhivRuddhyA jaTharaM jaTharAcchotha eva ca| | plIhAbhivRuddhyA jaTharaM jaTharAcchotha eva ca| | ||
arshobhyo jaTharaM duHkhaM gulmashcApyupajAyate||18|| | arshobhyo jaTharaM duHkhaM gulmashcApyupajAyate||18|| | ||
| Line 307: | Line 319: | ||
प्रतिश्यायाद्भवेत् कासः कासात् सञ्जायते क्षयः | | प्रतिश्यायाद्भवेत् कासः कासात् सञ्जायते क्षयः | | ||
क्षयो रोगस्य हेतुत्वे शोषस्याप्युपलभ्यते ||१९|| | क्षयो रोगस्य हेतुत्वे शोषस्याप्युपलभ्यते ||१९|| | ||
pratiśyāyādbhavēt kāsaḥ kāsāt sañjāyatē kṣayaḥ| | pratiśyāyādbhavēt kāsaḥ kāsāt sañjāyatē kṣayaḥ| | ||
kṣayō rōgasya hētutvē śōṣasyāpyupalabhyatē||19|| | kṣayō rōgasya hētutvē śōṣasyāpyupalabhyatē||19|| | ||
pratishyAyAdbhavet kAsaH kAsAt sa~jjAyate kShayaH| | pratishyAyAdbhavet kAsaH kAsAt sa~jjAyate kShayaH| | ||
kShayo rogasya hetutve shoShasyApyupalabhyate||19|| | kShayo rogasya hetutve shoShasyApyupalabhyate||19|| | ||
| Line 318: | Line 333: | ||
ते पूर्वं केवला रोगाः पश्चाद्धेत्वर्थकारिणः | | ते पूर्वं केवला रोगाः पश्चाद्धेत्वर्थकारिणः | | ||
उभयार्थकरा दृष्टास्तथैवैकार्थकारिणः [१] ||२०|| | उभयार्थकरा दृष्टास्तथैवैकार्थकारिणः [१] ||२०|| | ||
tē pūrvaṁ kēvalā rōgāḥ paścāddhētvarthakāriṇaḥ| | tē pūrvaṁ kēvalā rōgāḥ paścāddhētvarthakāriṇaḥ| | ||
ubhayārthakarā dr̥ṣṭāstathaivaikārthakāriṇaḥ [1] ||20|| | ubhayārthakarā dr̥ṣṭāstathaivaikārthakāriṇaḥ [1] ||20|| | ||
te pUrvaM kevalA rogAH pashcAddhetvarthakAriNaH| | te pUrvaM kevalA rogAH pashcAddhetvarthakAriNaH| | ||
ubhayArthakarA dRuShTAstathaivaikArthakAriNaH ||20|| | ubhayArthakarA dRuShTAstathaivaikArthakAriNaH ||20|| | ||
<div style="text-align:justify;"> | <div style="text-align:justify;"> | ||
| Line 329: | Line 347: | ||
</div> | </div> | ||
कश्चिद्धि रोगो रोगस्य हेतुर्भूत्वा प्रशाम्यति | | कश्चिद्धि रोगो रोगस्य हेतुर्भूत्वा प्रशाम्यति | | ||
न प्रशाम्यति चाप्यन्यो हेत्वर्थं कुरुतेऽपि च ||२१|| | न प्रशाम्यति चाप्यन्यो हेत्वर्थं कुरुतेऽपि च ||२१|| | ||
kaściddhi rōgō rōgasya hēturbhūtvā praśāmyati| | kaściddhi rōgō rōgasya hēturbhūtvā praśāmyati| | ||
na praśāmyati cāpyanyō hētvarthaṁ kurutē'pi ca||21|| | na praśāmyati cāpyanyō hētvarthaṁ kurutē'pi ca||21|| | ||
kashciddhi rogo rogasya heturbhUtvA prashAmyati| | kashciddhi rogo rogasya heturbhUtvA prashAmyati| | ||
na prashAmyati cApyanyo hetvarthaM kurute~api ca ||21|| | na prashAmyati cApyanyo hetvarthaM kurute~api ca ||21|| | ||
| Line 340: | Line 361: | ||
एवं कृच्छ्रतमा नॄणां दृश्यन्ते व्याधिसङ्कराः | | एवं कृच्छ्रतमा नॄणां दृश्यन्ते व्याधिसङ्कराः | | ||
प्रयोगापरिशुद्धत्वात्तथा चान्योन्यसम्भवात् ||२२|| | प्रयोगापरिशुद्धत्वात्तथा चान्योन्यसम्भवात् ||२२|| | ||
ēvaṁ kr̥cchratamā nr̥̄ṇāṁ dr̥śyantē vyādhisaṅkarāḥ| | ēvaṁ kr̥cchratamā nr̥̄ṇāṁ dr̥śyantē vyādhisaṅkarāḥ| | ||
prayōgāpariśuddhatvāttathā cānyōnyasambhavāt||22|| | prayōgāpariśuddhatvāttathā cānyōnyasambhavāt||22|| | ||
evaM kRucchratamA nRUNAM dRushyante vyAdhisa~gkarAH| | evaM kRucchratamA nRUNAM dRushyante vyAdhisa~gkarAH| | ||
prayogAparishuddhatvAttathA cAnyonyasambhavAt||22|| | prayogAparishuddhatvAttathA cAnyonyasambhavAt||22|| | ||