Apasmara Nidana: Difference between revisions

Line 487: Line 487:


वृद्धिस्थानक्षयावस्थां रोगाणामुपलक्षयेत्  |  
वृद्धिस्थानक्षयावस्थां रोगाणामुपलक्षयेत्  |  
सुसूक्ष्मामपि च प्राज्ञो देहाग्निबलचेतसाम् ||३६||  
सुसूक्ष्मामपि च प्राज्ञो देहाग्निबलचेतसाम् ||३६||  


vr̥ddhisthānakṣayāvasthāṁ rōgāṇāmupalakṣayēt |  
vr̥ddhisthānakṣayāvasthāṁ rōgāṇāmupalakṣayēt |  
susūkṣmāmapi ca prājñō dēhāgnibalacētasām||36||  
susūkṣmāmapi ca prājñō dēhāgnibalacētasām||36||  


vRuddhisthAnakShayAvasthAM rogANAmupalakShayet |
vRuddhisthAnakShayAvasthAM rogANAmupalakShayet |
susUkShmAmapi ca prAj~jo dehAgnibalacetasAm||36||
susUkShmAmapi ca prAj~jo dehAgnibalacetasAm||36||


Line 498: Line 501:


व्याध्यवस्थाविशेषान् हि ज्ञात्वा ज्ञात्वा विचक्षणः |  
व्याध्यवस्थाविशेषान् हि ज्ञात्वा ज्ञात्वा विचक्षणः |  
तस्यां तस्यामवस्थायां चतुःश्रेयः  प्रपद्यते ||३७||  
तस्यां तस्यामवस्थायां चतुःश्रेयः  प्रपद्यते ||३७||  


vyādhyavasthāviśēṣān hi jñātvā jñātvā vicakṣaṇaḥ|  
vyādhyavasthāviśēṣān hi jñātvā jñātvā vicakṣaṇaḥ|  
tasyāṁ tasyāmavasthāyāṁ catuḥśrēyaḥ prapadyatē||37||
tasyāṁ tasyāmavasthāyāṁ catuḥśrēyaḥ prapadyatē||37||


vyAdhyavasthAvisheShAn hi j~jAtvA j~jAtvA vicakShaNaH|
vyAdhyavasthAvisheShAn hi j~jAtvA j~jAtvA vicakShaNaH|
tasyAM tasyAmavasthAyAM catuHshreyaH prapadyate||37||
tasyAM tasyAmavasthAyAM catuHshreyaH prapadyate||37||


Line 509: Line 515:


प्रायस्तिर्यग्गता दोषाः क्लेशयन्त्यातुरांश्चिरम् |  
प्रायस्तिर्यग्गता दोषाः क्लेशयन्त्यातुरांश्चिरम् |  
तेषु  न त्वरया कुर्याद्देहाग्निबलवित् क्रियाम् ||३८||  
तेषु  न त्वरया कुर्याद्देहाग्निबलवित् क्रियाम् ||३८||  


प्रयोगैः क्षपयेद्वा तान् सुखं वा कोष्ठमानयेत् |  
प्रयोगैः क्षपयेद्वा तान् सुखं वा कोष्ठमानयेत् |  
ज्ञात्वा कोष्ठप्रपन्नांस्तान् यथासन्नं  हरेद्बुधः ||३९||  
ज्ञात्वा कोष्ठप्रपन्नांस्तान् यथासन्नं  हरेद्बुधः ||३९||  


prāyastiryaggatā dōṣāḥ klēśayantyāturāṁściram|  
prāyastiryaggatā dōṣāḥ klēśayantyāturāṁściram|  
tēṣu na tvarayā kuryāddēhāgnibalavit kriyām||38||  
 
tēṣu na tvarayā kuryāddēhāgnibalavit kriyām||38||  


prayōgaiḥ kṣapayēdvā tān sukhaṁ vā kōṣṭhamānayēt|  
prayōgaiḥ kṣapayēdvā tān sukhaṁ vā kōṣṭhamānayēt|  
jñātvā kōṣṭhaprapannāṁstān yathāsannaṁ  harēdbudhaḥ||39||
jñātvā kōṣṭhaprapannāṁstān yathāsannaṁ  harēdbudhaḥ||39||


prAyastiryaggatA doShAH kleshayantyAturAMshciram|
prAyastiryaggatA doShAH kleshayantyAturAMshciram|
teShu na tvarayA kuryAddehAgnibalavit kriyAm||38||
teShu na tvarayA kuryAddehAgnibalavit kriyAm||38||


prayogaiH kShapayedvA tAn sukhaM vA koShThamAnayet|
prayogaiH kShapayedvA tAn sukhaM vA koShThamAnayet|
j~jAtvA koShThaprapannAMstAn yathAsannaM haredbudhaH||39||
j~jAtvA koShThaprapannAMstAn yathAsannaM haredbudhaH||39||
<div style="text-align:justify;">
<div style="text-align:justify;">
Line 530: Line 542:
</div>
</div>
ज्ञानार्थं यानि चोक्तानि व्याधिलिङ्गानि सङ्ग्रहे |  
ज्ञानार्थं यानि चोक्तानि व्याधिलिङ्गानि सङ्ग्रहे |  
व्याधयस्ते तदात्वे तु लिङ्गानीष्टानि नामयाः ||४०||
व्याधयस्ते तदात्वे तु लिङ्गानीष्टानि नामयाः ||४०||


jñānārthaṁ yāni cōktāni vyādhiliṅgāni saṅgrahē|  
jñānārthaṁ yāni cōktāni vyādhiliṅgāni saṅgrahē|  
vyādhayastē tadātvē tu liṅgānīṣṭāni nāmayāḥ||40||  
vyādhayastē tadātvē tu liṅgānīṣṭāni nāmayāḥ||40||  


j~jAnArthaM yAni coktAni vyAdhili~ggAni sa~ggrahe|
j~jAnArthaM yAni coktAni vyAdhili~ggAni sa~ggrahe|
vyAdhayaste tadAtve tu li~ggAnIShTAni nAmayAH||40||
vyAdhayaste tadAtve tu li~ggAnIShTAni nAmayAH||40||
<div style="text-align:justify;">
<div style="text-align:justify;">
Line 541: Line 556:
</div>
</div>
विकारः प्रकृतिश्चैव द्वयं सर्वं समासतः |  
विकारः प्रकृतिश्चैव द्वयं सर्वं समासतः |  
तद्धेतुवशगं हेतोरभावान्नानुवर्तते ||४१||  
तद्धेतुवशगं हेतोरभावान्नानुवर्तते ||४१||  


vikāraḥ prakr̥tiścaiva dvayaṁ sarvaṁ samāsataḥ|  
vikāraḥ prakr̥tiścaiva dvayaṁ sarvaṁ samāsataḥ|  
taddhētuvaśagaṁ hētōrabhāvānnānuvartatē||41||
taddhētuvaśagaṁ hētōrabhāvānnānuvartatē||41||


vikAraH prakRutishcaiva dvayaM sarvaM samAsataH|
vikAraH prakRutishcaiva dvayaM sarvaM samAsataH|
taddhetuvashagaM hetorabhAvAnnAnuvartate||41||
taddhetuvashagaM hetorabhAvAnnAnuvartate||41||