Apasmara Nidana: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 487: | Line 487: | ||
वृद्धिस्थानक्षयावस्थां रोगाणामुपलक्षयेत् | | वृद्धिस्थानक्षयावस्थां रोगाणामुपलक्षयेत् | | ||
सुसूक्ष्मामपि च प्राज्ञो देहाग्निबलचेतसाम् ||३६|| | सुसूक्ष्मामपि च प्राज्ञो देहाग्निबलचेतसाम् ||३६|| | ||
vr̥ddhisthānakṣayāvasthāṁ rōgāṇāmupalakṣayēt | | vr̥ddhisthānakṣayāvasthāṁ rōgāṇāmupalakṣayēt | | ||
susūkṣmāmapi ca prājñō dēhāgnibalacētasām||36|| | susūkṣmāmapi ca prājñō dēhāgnibalacētasām||36|| | ||
vRuddhisthAnakShayAvasthAM rogANAmupalakShayet | | vRuddhisthAnakShayAvasthAM rogANAmupalakShayet | | ||
susUkShmAmapi ca prAj~jo dehAgnibalacetasAm||36|| | susUkShmAmapi ca prAj~jo dehAgnibalacetasAm||36|| | ||
| Line 498: | Line 501: | ||
व्याध्यवस्थाविशेषान् हि ज्ञात्वा ज्ञात्वा विचक्षणः | | व्याध्यवस्थाविशेषान् हि ज्ञात्वा ज्ञात्वा विचक्षणः | | ||
तस्यां तस्यामवस्थायां चतुःश्रेयः प्रपद्यते ||३७|| | तस्यां तस्यामवस्थायां चतुःश्रेयः प्रपद्यते ||३७|| | ||
vyādhyavasthāviśēṣān hi jñātvā jñātvā vicakṣaṇaḥ| | vyādhyavasthāviśēṣān hi jñātvā jñātvā vicakṣaṇaḥ| | ||
tasyāṁ tasyāmavasthāyāṁ catuḥśrēyaḥ prapadyatē||37|| | tasyāṁ tasyāmavasthāyāṁ catuḥśrēyaḥ prapadyatē||37|| | ||
vyAdhyavasthAvisheShAn hi j~jAtvA j~jAtvA vicakShaNaH| | vyAdhyavasthAvisheShAn hi j~jAtvA j~jAtvA vicakShaNaH| | ||
tasyAM tasyAmavasthAyAM catuHshreyaH prapadyate||37|| | tasyAM tasyAmavasthAyAM catuHshreyaH prapadyate||37|| | ||
| Line 509: | Line 515: | ||
प्रायस्तिर्यग्गता दोषाः क्लेशयन्त्यातुरांश्चिरम् | | प्रायस्तिर्यग्गता दोषाः क्लेशयन्त्यातुरांश्चिरम् | | ||
तेषु न त्वरया कुर्याद्देहाग्निबलवित् क्रियाम् ||३८|| | तेषु न त्वरया कुर्याद्देहाग्निबलवित् क्रियाम् ||३८|| | ||
प्रयोगैः क्षपयेद्वा तान् सुखं वा कोष्ठमानयेत् | | प्रयोगैः क्षपयेद्वा तान् सुखं वा कोष्ठमानयेत् | | ||
ज्ञात्वा कोष्ठप्रपन्नांस्तान् यथासन्नं हरेद्बुधः ||३९|| | ज्ञात्वा कोष्ठप्रपन्नांस्तान् यथासन्नं हरेद्बुधः ||३९|| | ||
prāyastiryaggatā dōṣāḥ klēśayantyāturāṁściram| | prāyastiryaggatā dōṣāḥ klēśayantyāturāṁściram| | ||
tēṣu | |||
tēṣu na tvarayā kuryāddēhāgnibalavit kriyām||38|| | |||
prayōgaiḥ kṣapayēdvā tān sukhaṁ vā kōṣṭhamānayēt| | prayōgaiḥ kṣapayēdvā tān sukhaṁ vā kōṣṭhamānayēt| | ||
jñātvā kōṣṭhaprapannāṁstān yathāsannaṁ harēdbudhaḥ||39|| | jñātvā kōṣṭhaprapannāṁstān yathāsannaṁ harēdbudhaḥ||39|| | ||
prAyastiryaggatA doShAH kleshayantyAturAMshciram| | prAyastiryaggatA doShAH kleshayantyAturAMshciram| | ||
teShu na tvarayA kuryAddehAgnibalavit kriyAm||38|| | teShu na tvarayA kuryAddehAgnibalavit kriyAm||38|| | ||
prayogaiH kShapayedvA tAn sukhaM vA koShThamAnayet| | prayogaiH kShapayedvA tAn sukhaM vA koShThamAnayet| | ||
j~jAtvA koShThaprapannAMstAn yathAsannaM haredbudhaH||39|| | j~jAtvA koShThaprapannAMstAn yathAsannaM haredbudhaH||39|| | ||
<div style="text-align:justify;"> | <div style="text-align:justify;"> | ||
| Line 530: | Line 542: | ||
</div> | </div> | ||
ज्ञानार्थं यानि चोक्तानि व्याधिलिङ्गानि सङ्ग्रहे | | ज्ञानार्थं यानि चोक्तानि व्याधिलिङ्गानि सङ्ग्रहे | | ||
व्याधयस्ते तदात्वे तु लिङ्गानीष्टानि नामयाः ||४०|| | व्याधयस्ते तदात्वे तु लिङ्गानीष्टानि नामयाः ||४०|| | ||
jñānārthaṁ yāni cōktāni vyādhiliṅgāni saṅgrahē| | jñānārthaṁ yāni cōktāni vyādhiliṅgāni saṅgrahē| | ||
vyādhayastē tadātvē tu liṅgānīṣṭāni nāmayāḥ||40|| | vyādhayastē tadātvē tu liṅgānīṣṭāni nāmayāḥ||40|| | ||
j~jAnArthaM yAni coktAni vyAdhili~ggAni sa~ggrahe| | j~jAnArthaM yAni coktAni vyAdhili~ggAni sa~ggrahe| | ||
vyAdhayaste tadAtve tu li~ggAnIShTAni nAmayAH||40|| | vyAdhayaste tadAtve tu li~ggAnIShTAni nAmayAH||40|| | ||
<div style="text-align:justify;"> | <div style="text-align:justify;"> | ||
| Line 541: | Line 556: | ||
</div> | </div> | ||
विकारः प्रकृतिश्चैव द्वयं सर्वं समासतः | | विकारः प्रकृतिश्चैव द्वयं सर्वं समासतः | | ||
तद्धेतुवशगं हेतोरभावान्नानुवर्तते ||४१|| | तद्धेतुवशगं हेतोरभावान्नानुवर्तते ||४१|| | ||
vikāraḥ prakr̥tiścaiva dvayaṁ sarvaṁ samāsataḥ| | vikāraḥ prakr̥tiścaiva dvayaṁ sarvaṁ samāsataḥ| | ||
taddhētuvaśagaṁ hētōrabhāvānnānuvartatē||41|| | taddhētuvaśagaṁ hētōrabhāvānnānuvartatē||41|| | ||
vikAraH prakRutishcaiva dvayaM sarvaM samAsataH| | vikAraH prakRutishcaiva dvayaM sarvaM samAsataH| | ||
taddhetuvashagaM hetorabhAvAnnAnuvartate||41|| | taddhetuvashagaM hetorabhAvAnnAnuvartate||41|| | ||