Jwara Chikitsa: Difference between revisions

Line 1,227: Line 1,227:


हेतुभिर्लक्षणैश्चोक्तः पूर्वमष्टविधो ज्वरः|  
हेतुभिर्लक्षणैश्चोक्तः पूर्वमष्टविधो ज्वरः|  
समासेनोपदिष्टस्य व्यासतः शृणु लक्षणम्||८४||  
समासेनोपदिष्टस्य व्यासतः शृणु लक्षणम्||८४||  


शिरोरुक्  पर्वणां भेदो दाहो रोम्णां प्रहर्षणम्|  
शिरोरुक्  पर्वणां भेदो दाहो रोम्णां प्रहर्षणम्|  
कण्ठास्यशोषो वमथुस्तृष्णा मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः||८५||  
कण्ठास्यशोषो वमथुस्तृष्णा मूर्च्छा भ्रमोऽरुचिः||८५||  


स्वप्ननाशोऽतिवाग्जृम्भा वातपित्तज्वराकृतिः|  
स्वप्ननाशोऽतिवाग्जृम्भा वातपित्तज्वराकृतिः|  
शीतको गौरवं तन्द्रा स्तैमित्यं पर्वणां च रुक्||८६||  
शीतको गौरवं तन्द्रा स्तैमित्यं पर्वणां च रुक्||८६||  


शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम्|  
शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम्|  
सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः||८७||  
सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः||८७||  


मुहुर्दाहो मुहुः शीतं स्वेदस्तम्भो  मुहुर्मुहुः|  
मुहुर्दाहो मुहुः शीतं स्वेदस्तम्भो  मुहुर्मुहुः|  
मोहः कासोऽरुचिस्तृष्णा श्लेष्मपित्तप्रवर्तनम्||८८||  
मोहः कासोऽरुचिस्तृष्णा श्लेष्मपित्तप्रवर्तनम्||८८||  


लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः|  
लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः|  
इत्येते द्वन्द्वजाः प्रोक्ताः ...|८९|  
इत्येते द्वन्द्वजाः प्रोक्ताः ...|८९|  


hētubhirlakṣaṇaiścōktaḥ pūrvamaṣṭavidhō jwaraḥ|  
hētubhirlakṣaṇaiścōktaḥ pūrvamaṣṭavidhō jwaraḥ|  
samāsēnōpadiṣṭasya vyāsataḥ śr̥ṇu lakṣaṇam||84||  
samāsēnōpadiṣṭasya vyāsataḥ śr̥ṇu lakṣaṇam||84||  


śirōruk [1] parvaṇāṁ bhēdō dāhō rōmṇāṁ praharṣaṇam|  
śirōruk [1] parvaṇāṁ bhēdō dāhō rōmṇāṁ praharṣaṇam|  
kaṇṭhāsyaśōṣō vamathustr̥ṣṇā mūrcchā bhramō'ruciḥ||85||  
kaṇṭhāsyaśōṣō vamathustr̥ṣṇā mūrcchā bhramō'ruciḥ||85||  


svapnanāśō'tivāgjr̥mbhā vātapittajvarākr̥tiḥ|  
svapnanāśō'tivāgjr̥mbhā vātapittajvarākr̥tiḥ|  
śītakō gauravaṁ tandrā staimityaṁ parvaṇāṁ ca ruk||86||  
śītakō gauravaṁ tandrā staimityaṁ parvaṇāṁ ca ruk||86||  


śirōgrahaḥ pratiśyāyaḥ kāsaḥ svēdāpravartanam|  
śirōgrahaḥ pratiśyāyaḥ kāsaḥ svēdāpravartanam|  
santāpō madhyavēgaśca vātaślēṣmajvarākr̥tiḥ||87||  
santāpō madhyavēgaśca vātaślēṣmajvarākr̥tiḥ||87||  


muhurdāhō muhuḥ śītaṁ svēdastambhō [2] muhurmuhuḥ|  
muhurdāhō muhuḥ śītaṁ svēdastambhō [2] muhurmuhuḥ|  
mōhaḥ kāsō'rucistr̥ṣṇā ślēṣmapittapravartanam||88||  
mōhaḥ kāsō'rucistr̥ṣṇā ślēṣmapittapravartanam||88||  


liptatiktāsyatā tandrā ślēṣmapittajvarākr̥tiḥ|  
liptatiktāsyatā tandrā ślēṣmapittajvarākr̥tiḥ|  
ityētē dvandvajāḥ prōktāḥ ...|89|  
ityētē dvandvajāḥ prōktāḥ ...|89|  


hetubhirlakShaNaishcoktaH pUrvamaShTavidho jwaraH|  
hetubhirlakShaNaishcoktaH pUrvamaShTavidho jwaraH|  
samAsenopadiShTasya vyAsataH shRuNu lakShaNam||84||  
samAsenopadiShTasya vyAsataH shRuNu lakShaNam||84||  


shiroruk  parvaNAM bhedo dAho romNAM praharShaNam|  
shiroruk  parvaNAM bhedo dAho romNAM praharShaNam|  
kaNThAsyashoSho vamathustRuShNA mUrcchA bhramo~aruciH||85||  
kaNThAsyashoSho vamathustRuShNA mUrcchA bhramo~aruciH||85||  


svapnanAsho~ativAgjRumbhA vAtapittajwarakRutiH|  
svapnanAsho~ativAgjRumbhA vAtapittajwarakRutiH|  
shItako gauravaM tandrA staimityaM parvaNAM ca ruk||86||  
shItako gauravaM tandrA staimityaM parvaNAM ca ruk||86||  


shirograhaH pratishyAyaH kAsaH svedApravartanam|  
shirograhaH pratishyAyaH kAsaH svedApravartanam|  
santApo madhyavegashca vAtashleShmajwarakRutiH||87||  
santApo madhyavegashca vAtashleShmajwarakRutiH||87||  


muhurdAho muhuH shItaM svedastambho  muhurmuhuH|  
muhurdAho muhuH shItaM svedastambho  muhurmuhuH|  
mohaH kAso~arucistRuShNA shleShmapittapravartanam||88||  
mohaH kAso~arucistRuShNA shleShmapittapravartanam||88||  


liptatiktAsyatA tandrA shleShmapittajwarakRutiH|  
liptatiktAsyatA tandrA shleShmapittajwarakRutiH|  
ityete dvandvajAH proktAH ...|89|  
ityete dvandvajAH proktAH ...|89|