Unmada Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 768: | Line 768: | ||
हिङ्गुना हिङ्गुपर्ण्या च सकायस्थवयःस्थया| | हिङ्गुना हिङ्गुपर्ण्या च सकायस्थवयःस्थया| | ||
सिद्धं सर्पिर्हितं तद्वद्वयःस्थाहिङ्गुचोरकैः||५७|| | सिद्धं सर्पिर्हितं तद्वद्वयःस्थाहिङ्गुचोरकैः||५७|| | ||
केवलं सिद्धमेभिर्वा पुराणं पाययेद्घृतम्| | केवलं सिद्धमेभिर्वा पुराणं पाययेद्घृतम्| | ||
पाययित्वोत्तमां मात्रां श्वभ्रे रुन्ध्याद्गृहेऽपि वा||५८|| | पाययित्वोत्तमां मात्रां श्वभ्रे रुन्ध्याद्गृहेऽपि वा||५८|| | ||
विशेषतः पुराणं च घृतं तं पाययेद्भिषक्| | विशेषतः पुराणं च घृतं तं पाययेद्भिषक्| | ||
त्रिदोषघ्नं पवित्रत्वाद्विशेषाद्ग्रहनाशनम्||५९|| | त्रिदोषघ्नं पवित्रत्वाद्विशेषाद्ग्रहनाशनम्||५९|| | ||
गुणकर्माधिकं पानादास्वादात् कटुतिक्तकम्| | गुणकर्माधिकं पानादास्वादात् कटुतिक्तकम्| | ||
उग्रगन्धं पुराणं स्याद्दशवर्षस्थितं घृतम्||६०|| | उग्रगन्धं पुराणं स्याद्दशवर्षस्थितं घृतम्||६०|| | ||
लाक्षारसनिभं शीतं तद्धि सर्वग्रहापहम्| | लाक्षारसनिभं शीतं तद्धि सर्वग्रहापहम्| | ||
मेध्यं विरेचनेष्वग्र्यं प्रपुराणमतः परम्||६१|| | मेध्यं विरेचनेष्वग्र्यं प्रपुराणमतः परम्||६१|| | ||
नासाध्यं नाम तस्यास्ति यत् स्याद्वर्षशतस्थितम्| | नासाध्यं नाम तस्यास्ति यत् स्याद्वर्षशतस्थितम्| | ||
दृष्टं स्पृष्टमथाघ्रातं तद्धि सर्वग्रहापहम्||६२|| | दृष्टं स्पृष्टमथाघ्रातं तद्धि सर्वग्रहापहम्||६२|| | ||
अपस्मारग्रहोन्मादवतां शस्तं विशेषतः|६३| | अपस्मारग्रहोन्मादवतां शस्तं विशेषतः|६३| | ||
hiṅgunā hiṅguparṇyā ca sakāyasthavayaḥsthayā| | hiṅgunā hiṅguparṇyā ca sakāyasthavayaḥsthayā| | ||
siddhaṁ sarpirhitaṁ tadvadvayaḥsthāhiṅgucōrakaiḥ||57|| | siddhaṁ sarpirhitaṁ tadvadvayaḥsthāhiṅgucōrakaiḥ||57|| | ||
kēvalaṁ siddhamēbhirvā purāṇaṁ pāyayēdghr̥tam| | kēvalaṁ siddhamēbhirvā purāṇaṁ pāyayēdghr̥tam| | ||
pāyayitvōttamāṁ mātrāṁ śvabhrē rundhyādgr̥hē'pi vā||58|| | pāyayitvōttamāṁ mātrāṁ śvabhrē rundhyādgr̥hē'pi vā||58|| | ||
viśēṣataḥ purāṇaṁ ca ghr̥taṁ taṁ pāyayēdbhiṣak| | viśēṣataḥ purāṇaṁ ca ghr̥taṁ taṁ pāyayēdbhiṣak| | ||
tridōṣaghnaṁ pavitratvādviśēṣādgrahanāśanam||59|| | tridōṣaghnaṁ pavitratvādviśēṣādgrahanāśanam||59|| | ||
guṇakarmādhikaṁ pānādāsvādāt kaṭutiktakam| | guṇakarmādhikaṁ pānādāsvādāt kaṭutiktakam| | ||
ugragandhaṁ purāṇaṁ syāddaśavarṣasthitaṁ ghr̥tam||60|| | ugragandhaṁ purāṇaṁ syāddaśavarṣasthitaṁ ghr̥tam||60|| | ||
lākṣārasanibhaṁ śītaṁ taddhi sarvagrahāpaham| | lākṣārasanibhaṁ śītaṁ taddhi sarvagrahāpaham| | ||
mēdhyaṁ virēcanēṣvagryaṁ prapurāṇamataḥ param||61|| | mēdhyaṁ virēcanēṣvagryaṁ prapurāṇamataḥ param||61|| | ||
nāsādhyaṁ nāma tasyāsti yat syādvarṣaśatasthitam| | nāsādhyaṁ nāma tasyāsti yat syādvarṣaśatasthitam| | ||
dr̥ṣṭaṁ spr̥ṣṭamathāghrātaṁ taddhi sarvagrahāpaham||62|| | dr̥ṣṭaṁ spr̥ṣṭamathāghrātaṁ taddhi sarvagrahāpaham||62|| | ||
apasmāragrahōnmādavatāṁ śastaṁ viśēṣataḥ|63| | apasmāragrahōnmādavatāṁ śastaṁ viśēṣataḥ|63| | ||
hi~ggunA hi~gguparNyA ca sakAyasthavayaHsthayA| | hi~ggunA hi~gguparNyA ca sakAyasthavayaHsthayA| | ||
siddhaM sarpirhitaM tadvadvayaHsthAhi~ggucorakaiH||57|| | siddhaM sarpirhitaM tadvadvayaHsthAhi~ggucorakaiH||57|| | ||
kevalaM siddhamebhirvA purANaM pAyayedghRutam| | kevalaM siddhamebhirvA purANaM pAyayedghRutam| | ||
pAyayitvottamAM mAtrAM shvabhre rundhyAdgRuhe~api vA||58|| | pAyayitvottamAM mAtrAM shvabhre rundhyAdgRuhe~api vA||58|| | ||
visheShataH purANaM ca ghRutaM taM pAyayedbhiShak| | visheShataH purANaM ca ghRutaM taM pAyayedbhiShak| | ||
tridoShaghnaM pavitratvAdvisheShAdgrahanAshanam||59|| | tridoShaghnaM pavitratvAdvisheShAdgrahanAshanam||59|| | ||
guNakarmAdhikaM pAnAdAsvAdAt kaTutiktakam| | guNakarmAdhikaM pAnAdAsvAdAt kaTutiktakam| | ||
ugragandhaM purANaM syAddashavarShasthitaM ghRutam||60|| | ugragandhaM purANaM syAddashavarShasthitaM ghRutam||60|| | ||
lAkShArasanibhaM shItaM taddhi sarvagrahApaham| | lAkShArasanibhaM shItaM taddhi sarvagrahApaham| | ||
medhyaM virecaneShvagryaM prapurANamataH param||61|| | medhyaM virecaneShvagryaM prapurANamataH param||61|| | ||
nAsAdhyaM nAma tasyAsti yat syAdvarShashatasthitam| | nAsAdhyaM nAma tasyAsti yat syAdvarShashatasthitam| | ||
dRuShTaM spRuShTamathAghrAtaM taddhi sarvagrahApaham||62|| | dRuShTaM spRuShTamathAghrAtaM taddhi sarvagrahApaham||62|| | ||
apasmAragrahonmAdavatAM shastaM visheShataH|63| | apasmAragrahonmAdavatAM shastaM visheShataH|63| | ||
#Ten year old ghee cooked with ''hingu, hinguparni, kayastha, vayastha'' is useful. | |||
#Similar is the ghee cooked with ''vayastha, hingu'' and ''choraka''. The old ghee alone or cooked with the above drugs be administered. | |||
After administrating the maximum dose the patient should be kept in isolation in some underground ditch or room. Particularly old ghee should be administrated to the patients of ''unmada''. [57-58] | |||
==== Therpeutic utility of old ghee ==== | ==== Therpeutic utility of old ghee ==== | ||