Prameha Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 136: | Line 136: | ||
जलोपमं चेक्षुरसोपमं वा घनं घनं चोपरि विप्रसन्नम्| | जलोपमं चेक्षुरसोपमं वा घनं घनं चोपरि विप्रसन्नम्| | ||
शुक्लं सशुक्रं शिशिरं शनैर्वा लालेव वा वालुकया युतं वा||९|| | शुक्लं सशुक्रं शिशिरं शनैर्वा लालेव वा वालुकया युतं वा||९|| | ||
विद्यात् प्रमेहान् कफजान् दशैतान् क्षारोपमं कालमथापि नीलम्| | विद्यात् प्रमेहान् कफजान् दशैतान् क्षारोपमं कालमथापि नीलम्| | ||
हारिद्रमाञ्जिष्ठमथापि रक्तमेतान् प्रमेहान् षडुशन्ति पित्तात्||१०|| | हारिद्रमाञ्जिष्ठमथापि रक्तमेतान् प्रमेहान् षडुशन्ति पित्तात्||१०|| | ||
मज्जौजसा वा वसयाऽन्वितं वा लसीकया वा सततं विबद्धम्| | मज्जौजसा वा वसयाऽन्वितं वा लसीकया वा सततं विबद्धम्| | ||
चतुर्विधं मूत्रयतीह[१] वाताच्छेषेषु धातुष्वपकर्षितेषु||११|| | चतुर्विधं मूत्रयतीह[१] वाताच्छेषेषु धातुष्वपकर्षितेषु||११|| | ||
jalōpamaṁ cēkṣurasōpamaṁ vā ghanaṁ ghanaṁ cōpari viprasannam| | jalōpamaṁ cēkṣurasōpamaṁ vā ghanaṁ ghanaṁ cōpari viprasannam| | ||
śuklaṁ saśukraṁ śiśiraṁ śanairvā lālēva vā vālukayā yutaṁ vā||9|| | śuklaṁ saśukraṁ śiśiraṁ śanairvā lālēva vā vālukayā yutaṁ vā||9|| | ||
vidyāt pramēhān kaphajān daśaitān kṣārōpamaṁ kālamathāpi nīlam| | vidyāt pramēhān kaphajān daśaitān kṣārōpamaṁ kālamathāpi nīlam| | ||
hāridramāñjiṣṭhamathāpi raktamētān pramēhān ṣaḍuśanti pittāt||10|| | hāridramāñjiṣṭhamathāpi raktamētān pramēhān ṣaḍuśanti pittāt||10|| | ||
majjaujasā vā vasayā'nvitaṁ vā lasīkayā vā satataṁ vibaddham| | majjaujasā vā vasayā'nvitaṁ vā lasīkayā vā satataṁ vibaddham| | ||
caturvidhaṁ mūtrayatīha [4] vātācchēṣēṣu dhātuṣvapakarṣitēṣu||11|| | caturvidhaṁ mūtrayatīha [4] vātācchēṣēṣu dhātuṣvapakarṣitēṣu||11|| | ||
jalopamaM cekShurasopamaM vA ghanaM ghanaM copari viprasannam| | jalopamaM cekShurasopamaM vA ghanaM ghanaM copari viprasannam| | ||
shuklaM sashukraM shishiraM shanairvA lAleva vA vAlukayA | shuklaM sashukraM shishiraM shanairvA lAleva vA vAlukayA | ||
yutaM vA||9|| | yutaM vA||9|| | ||
vidyAt pramehan kaphajAn dashaitAn | vidyAt pramehan kaphajAn dashaitAn | ||
kShAropamaM kAlamathApi nIlam| | kShAropamaM kAlamathApi nIlam| | ||
hAridramA~jjiShThamathApi | hAridramA~jjiShThamathApi | ||
raktametAn pramehan ShaDushanti pittAt||10|| | raktametAn pramehan ShaDushanti pittAt||10|| | ||
majjaujasA vA vasayA~anvitaM vA | majjaujasA vA vasayA~anvitaM vA | ||
lasIkayA vA satataM vibaddham| | lasIkayA vA satataM vibaddham| | ||
caturvidhaM mUtrayatIha vAtAccheSheShu | caturvidhaM mUtrayatIha vAtAccheSheShu | ||
dhAtuShvapakarShiteShu||11|| | dhAtuShvapakarShiteShu||11|| | ||
Ten varieties of kaphaja meha have the following characteristic features: | |||
Ten varieties of ''kaphaja meha'' have the following characteristic features: | |||
#The urine resembling water (''udaka meha'') | |||
#The urine resembling sugar cane juice (''iksu- valika meha'') | |||
#Dense urine (''sandra meha'') | |||
#Low density urine with transparent upper layer (''Sandra prasad meha'') | |||
#The urine having white colour (''shukla meha'') | |||
#The urine containing seminal fluid (''shukra meha'') | |||
#The urine having cold touch (''shita meha'') | |||
#The urine passing out slowly (''shanaih meha'') | |||
#The urine containing slimy material like saliva (''lala meha'') and | |||
Six varieties of pittaja meha have following characteristic features: | #The urine containing sand like substance (''sikata meha''). | ||
Six varieties of ''pittaja meha'' have following characteristic features: | |||
#The urine resembling alkali solution (''kshara meha'') | |||
#The urine having black color (''kala meha'') | |||
#The urine having indigo color (''nila meha'') | |||
#The urine having yellow color like turmeric (''haridra meha'') | |||
Four varieties of vatika meha have the following characteristic features: | #The urine having reddish color like that of ''manjistha'' (''manjishtha meha'') and | ||
#The urine having blood in it (''rakta meha''). | |||
Four varieties of ''vatika meha'' have the following characteristic features: | |||
#The urine mixed with ''majja'' (''majja meha'') | |||
Diminution of other dhatus or tissue elements (besides those described above) is responsible for the causation of the above mentioned four varieties of vatika prameha. [9-11] | #The urine mixed with ''ojas'' (''oja meha'' ) | ||
#The urine mixed with muscle fat (''vasa meha'') | |||
#The urine mixed with lympha (''lasika meha'') | |||
Diminution of other ''dhatus'' or tissue elements (besides those described above) is responsible for the causation of the above mentioned four varieties of ''vatika prameha''. [9-11] | |||
==== Criteria for diagnosis ==== | ==== Criteria for diagnosis ==== | ||