Gulma Chikitsa: Difference between revisions

Line 880: Line 880:
Ghee prepared with a paste of ''trayushna'' (dry ginger, black and long pepper), ''triphala'', coriander, ''vidanga, chavya''  and ''chitraka'' by adding milk is known as ''tryushanadighritam''. It is curative of ''vata gulma''; thus described ''trayushanadighritam'' [65]
Ghee prepared with a paste of ''trayushna'' (dry ginger, black and long pepper), ''triphala'', coriander, ''vidanga, chavya''  and ''chitraka'' by adding milk is known as ''tryushanadighritam''. It is curative of ''vata gulma''; thus described ''trayushanadighritam'' [65]


==== Parama trayushanadighrutam ====
==== ''Parama trayushanadighritam'' ====


एत एव च कल्काः स्युः कषायः पाञ्चमूलिकः  ||६६||                
एत एव च कल्काः स्युः कषायः पाञ्चमूलिकः  ||६६||  
द्विपञ्चमूलिको वाऽपि तद्घृतं गुल्मनुत् परमिति त्र्यूषणादिघृतमपरम् ēta ēva ca kalkāḥ syuḥ kaṣāyaḥ pāñcamūlikaḥ  ||66||       
           
द्विपञ्चमूलिको वाऽपि तद्घृतं गुल्मनुत् परमिति त्र्यूषणादिघृतमपरम्  
 
ēta ēva ca kalkāḥ syuḥ kaṣāyaḥ pāñcamūlikaḥ  ||66||  
        
dvipañcamūlikō vā'pi tadghr̥taṁ gulmanut paramiti tryūṣaṇādighr̥tamaparam ||
dvipañcamūlikō vā'pi tadghr̥taṁ gulmanut paramiti tryūṣaṇādighr̥tamaparam ||
eta eva ca kalkAH syuH kaShAyaH pA~jcamUlikaH [7] ||66||  
eta eva ca kalkAH syuH kaShAyaH pA~jcamUlikaH [7] ||66||  
dvipa~jcamUliko vA~api tadghRutaM gulmanut paramiti tryUShaNAdighRutamaparam
dvipa~jcamUliko vA~api tadghRutaM gulmanut paramiti tryUShaNAdighRutamaparam
Above mentioned paste if prepared with decoction of brihat pancamula or dashamula is known as parama tryushanadighritama. It is very much effective in curing gulma; thus described parama tryushanadighritama [66]
 
Above mentioned paste if prepared with decoction of ''brihat panchamula'' or ''dashamula'' is known as ''parama tryushanadighritama''. It is very much effective in curing ''gulma''; thus described ''parama tryushanadighritama'' [66]


(षट्पलं वा पिबेत् सर्पिर्यदुक्तं राजयक्ष्मणि)||६७||  
(षट्पलं वा पिबेत् सर्पिर्यदुक्तं राजयक्ष्मणि)||६७||  
(ṣaṭpalaṁ vā pibētsarpiryaduktaṁ rājayakṣmaṇi)||67||  
 
(ṣaṭpalaṁ vā pibētsarpiryaduktaṁ rājayakṣmaṇi)||67||
(ShaTpalaM vA pibetsarpiryaduktaM rAjayakShmaNi)||67||  
(ShaTpalaM vA pibetsarpiryaduktaM rAjayakShmaNi)||67||  
(ṣaṭpalam ghrita  described for the treatment of rajayakshma may also be used orally) [67]
 
(''shatpalam ghrita'' described for the treatment of ''rajayakshma'' may also be used orally) [67]


प्रसन्नया वा क्षीरार्थं  सुरया दाडिमेन वा|                                   
प्रसन्नया वा क्षीरार्थं  सुरया दाडिमेन वा|                                   
दध्नः सरेण वा कार्यं घृतं मारुतगुल्मनुत्||६८|| prasannayā vā kṣīrārthaṁ  surayā dāḍimēna vā|  
दध्नः सरेण वा कार्यं घृतं मारुतगुल्मनुत्||६८||  
 
prasannayā vā kṣīrārthaṁ  surayā dāḍimēna vā|  
dadhnaḥ sarēṇa vā kāryaṁ ghr̥taṁ mārutagulmanut||68||
dadhnaḥ sarēṇa vā kāryaṁ ghr̥taṁ mārutagulmanut||68||
prasannayA vA kShIrArthaM [8] surayA dADimena vA|  
prasannayA vA kShIrArthaM [8] surayA dADimena vA|  
dadhnaH sareNa vA kAryaM ghRutaM mArutagulmanut||68||
dadhnaH sareNa vA kAryaM ghRutaM mArutagulmanut||68||


In place of milk in above preparation of tryushanadighrutam, ghrita can also be prepared with prasanna wine, sura wine, pomegranate juice or cream of yogurt (curd). It also cures vata gulma [68]
In place of milk in above preparation of ''tryushanadighritam, ghrita'' can also be prepared with ''prasanna'' wine, ''sura'' wine, pomegranate juice or cream of yogurt (curd). It also cures ''vata gulma'' [68]


==== Hiṅgusauvarchaladya ghrita ====
==== Hiṅgusauvarchaladya ghrita ====