Gulma Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 880: | Line 880: | ||
Ghee prepared with a paste of ''trayushna'' (dry ginger, black and long pepper), ''triphala'', coriander, ''vidanga, chavya'' and ''chitraka'' by adding milk is known as ''tryushanadighritam''. It is curative of ''vata gulma''; thus described ''trayushanadighritam'' [65] | Ghee prepared with a paste of ''trayushna'' (dry ginger, black and long pepper), ''triphala'', coriander, ''vidanga, chavya'' and ''chitraka'' by adding milk is known as ''tryushanadighritam''. It is curative of ''vata gulma''; thus described ''trayushanadighritam'' [65] | ||
==== Parama | ==== ''Parama trayushanadighritam'' ==== | ||
एत एव च कल्काः स्युः कषायः पाञ्चमूलिकः ||६६|| | एत एव च कल्काः स्युः कषायः पाञ्चमूलिकः ||६६|| | ||
द्विपञ्चमूलिको वाऽपि तद्घृतं गुल्मनुत् परमिति त्र्यूषणादिघृतमपरम् ēta ēva ca kalkāḥ syuḥ kaṣāyaḥ pāñcamūlikaḥ ||66|| | |||
द्विपञ्चमूलिको वाऽपि तद्घृतं गुल्मनुत् परमिति त्र्यूषणादिघृतमपरम् | |||
ēta ēva ca kalkāḥ syuḥ kaṣāyaḥ pāñcamūlikaḥ ||66|| | |||
dvipañcamūlikō vā'pi tadghr̥taṁ gulmanut paramiti tryūṣaṇādighr̥tamaparam || | dvipañcamūlikō vā'pi tadghr̥taṁ gulmanut paramiti tryūṣaṇādighr̥tamaparam || | ||
eta eva ca kalkAH syuH kaShAyaH pA~jcamUlikaH [7] ||66|| | eta eva ca kalkAH syuH kaShAyaH pA~jcamUlikaH [7] ||66|| | ||
dvipa~jcamUliko vA~api tadghRutaM gulmanut paramiti tryUShaNAdighRutamaparam | dvipa~jcamUliko vA~api tadghRutaM gulmanut paramiti tryUShaNAdighRutamaparam | ||
Above mentioned paste if prepared with decoction of brihat | |||
Above mentioned paste if prepared with decoction of ''brihat panchamula'' or ''dashamula'' is known as ''parama tryushanadighritama''. It is very much effective in curing ''gulma''; thus described ''parama tryushanadighritama'' [66] | |||
(षट्पलं वा पिबेत् सर्पिर्यदुक्तं राजयक्ष्मणि)||६७|| | (षट्पलं वा पिबेत् सर्पिर्यदुक्तं राजयक्ष्मणि)||६७|| | ||
(ṣaṭpalaṁ vā pibētsarpiryaduktaṁ rājayakṣmaṇi)||67|| | |||
(ṣaṭpalaṁ vā pibētsarpiryaduktaṁ rājayakṣmaṇi)||67|| | |||
(ShaTpalaM vA pibetsarpiryaduktaM rAjayakShmaNi)||67|| | (ShaTpalaM vA pibetsarpiryaduktaM rAjayakShmaNi)||67|| | ||
( | |||
(''shatpalam ghrita'' described for the treatment of ''rajayakshma'' may also be used orally) [67] | |||
प्रसन्नया वा क्षीरार्थं सुरया दाडिमेन वा| | प्रसन्नया वा क्षीरार्थं सुरया दाडिमेन वा| | ||
दध्नः सरेण वा कार्यं घृतं मारुतगुल्मनुत्||६८|| prasannayā vā kṣīrārthaṁ surayā dāḍimēna vā| | दध्नः सरेण वा कार्यं घृतं मारुतगुल्मनुत्||६८|| | ||
prasannayā vā kṣīrārthaṁ surayā dāḍimēna vā| | |||
dadhnaḥ sarēṇa vā kāryaṁ ghr̥taṁ mārutagulmanut||68|| | dadhnaḥ sarēṇa vā kāryaṁ ghr̥taṁ mārutagulmanut||68|| | ||
prasannayA vA kShIrArthaM [8] surayA dADimena vA| | prasannayA vA kShIrArthaM [8] surayA dADimena vA| | ||
dadhnaH sareNa vA kAryaM ghRutaM mArutagulmanut||68|| | dadhnaH sareNa vA kAryaM ghRutaM mArutagulmanut||68|| | ||
In place of milk in above preparation of | In place of milk in above preparation of ''tryushanadighritam, ghrita'' can also be prepared with ''prasanna'' wine, ''sura'' wine, pomegranate juice or cream of yogurt (curd). It also cures ''vata gulma'' [68] | ||
==== Hiṅgusauvarchaladya ghrita ==== | ==== Hiṅgusauvarchaladya ghrita ==== | ||