Bastisutriyam Siddhi: Difference between revisions

द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः|  

पयः शृतं श्रावणिमुद्गपर्णीतुगात्मगुप्तामधुयष्टिकल्कैः||५३||  

गोधूमचूर्णैश्च तथाऽक्षमात्रैः सक्षौद्रसर्पिर्मधुयष्टितैलैः|  

पथ्याविदारीक्षुरसैर्गुडेन  बस्तिं युतं पित्तहरं विदध्यात्||५४||  

हृन्नाभिपार्श्वोत्तमदेहदाहे  दाहेऽन्तरस्थे च सकृच्छ्रमूत्रे|  

क्षीणे क्षते रेतसि चापि नष्टे पैत्तेऽतिसारे च नृणां प्रशस्तः||५५||  

drākṣādikāśmaryamadhūkasēvyaiḥ sasārivācandanaśītapākyaiḥ|  

payaḥ śr̥taṁ śrāvaṇimudgaparṇītugātmaguptāmadhuyaṣṭikalkaiḥ||53||  

gōdhūmacūrṇaiśca tathā'kṣamātraiḥ sakṣaudrasarpirmadhuyaṣṭitailaiḥ|  

pathyāvidārīkṣurasairguḍēna  bastiṁ yutaṁ pittaharaṁ vidadhyāt||54||  

hr̥nnābhipārśvōttamadēhadāhē  dāhē'ntarasthē ca sakr̥cchramūtrē|  

kṣīṇē kṣatē rētasi cāpi naṣṭē paittē'tisārē ca nr̥ṇāṁ praśastaḥ||55||  

drAkShAdikAshmaryamadhUkasevyaiH sasArivAcandanashItapAkyaiH|  

payaH shRutaM shrAvaNimudgaparNItugAtmaguptAmadhuyaShTikalkaiH||53||  

godhUmacUrNaishca tathA~akShamAtraiH sakShaudrasarpirmadhuyaShTitailaiH|  

pathyAvidArIkShurasairguDena  bastiM yutaM pittaharaM vidadhyAt||54||  

hRunnAbhipArshvottamadehadAhe  dAhe~antarasthe ca sakRucchramUtre|  

kShINe kShate retasi cApi naShTe paitte~atisAre ca nRuNAM prashastaH||55||  

{| class="wikitable" style="text-align: center;

|-

कोषातकारग्वधदेवदारुशार्ङ्गेष्टमूर्वाकुटजार्कपाठाः  |  

पक्त्वा कुलत्थान् बृहतीं च तोये रसस्य तस्य प्रसृता दश स्युः||५६||  

तान् सर्षपैलामदनैः सकुष्ठैरक्षप्रमाणैः प्रसृतैश्च युक्तान्|  

फलाह्वतैलस्य समाक्षिकस्य  क्षारस्य तैलस्य च सार्षपस्य||५७||  

दद्यान्निरूहं कफरोगिणे ज्ञो मन्दाग्नये चाप्यशनद्विषे च|  

kōṣātakāragvadhadēvadāruśārṅgēṣṭamūrvākuṭajārkapāṭhāḥ  |  

paktvā kulatthān br̥hatīṁ ca tōyē rasasya tasya prasr̥tā daśa syuḥ||56||  

tān sarṣapailāmadanaiḥ sakuṣṭhairakṣapramāṇaiḥ prasr̥taiśca yuktān|  

phalāhvatailasya samākṣikasya  kṣārasya tailasya ca sārṣapasya||57||  

dadyānnirūhaṁ kapharōgiṇē jñō mandāgnayē cāpyaśanadviṣē ca|  

koShAtakAragvadhadevadArushAr~ggeShTamUrvAkuTajArkapAThAH  |  

paktvA kulatthAn bRuhatIM ca toye rasasya tasya prasRutA dasha syuH||56||  

tAn sarShapailAmadanaiH sakuShThairakShapramANaiH prasRutaishca yuktAn|  

phalAhvatailasya samAkShikasya  kShArasya tailasya ca sArShapasya||57||  

dadyAnnirUhaM kapharogiNe j~jo mandAgnaye cApyashanadviShe ca|  

{| class="wikitable" style="text-align: center;

|-

पटोलपथ्यामरदारुभिर्वा सपिप्पलीकैः क्वथितैर्जलेऽग्नौ||५८||  

द्विपञ्चमूले त्रिफलां सबिल्वां फलानि गोमूत्रयुतः कषायः|  

कलिङ्गपाठाफलमुस्तकल्कः ससैन्धवः क्षारयुतः सतैलः||५९||  

निरूहमुख्यः कफजान् विकारान् सपाण्डुरोगालसकामदोषान्|  

हन्यात्तथा मारुतमूत्रसङ्गं बस्तेस्तथाऽऽटोपमथापि  घोरम्||६०||  

paṭōlapathyāmaradārubhirvā sapippalīkaiḥ kvathitairjalē'gnau||58||  

dvipañcamūlē triphalāṁ sabilvāṁ phalāni gōmūtrayutaḥ kaṣāyaḥ|  

kaliṅgapāṭhāphalamustakalkaḥ sasaindhavaḥ kṣārayutaḥ satailaḥ||59||  

nirūhamukhyaḥ kaphajān vikārān sapāṇḍurōgālasakāmadōṣān|  

hanyāttathā mārutamūtrasaṅgaṁ bastēstathā''ṭōpamathāpi  ghōram||60||  

paTolapathyAmaradArubhirvA sapippalIkaiH kvathitairjale~agnau||58||  

dvipa~jcamUle triphalAM sabilvAM phalAni gomUtrayutaH kaShAyaH|  

kali~ggapAThAphalamustakalkaH sasaindhavaH kShArayutaH satailaH||59||  

nirUhamukhyaH kaphajAn vikArAn sapANDurogAlasakAmadoShAn|  

hanyAttathA mArutamUtrasa~ggaM bastestathA~a~aTopamathApi  ghoram||60||  

{| class="wikitable" style="text-align: center;

|-

रास्नामृतैरण्डविडङ्गदार्वीसप्तच्छदोशीरसुराह्वनिम्बैः|  

शम्पाकभूनिम्बपटोलपाठातिक्ताखुपर्णीदशमूलमुस्तैः||६१||  

त्रायन्तिकाशिग्रुफलत्रिकैश्च क्वाथः सपिण्डीतकतोयमूत्रः|  

यष्ट्याह्वकृष्णाफलिनीशताह्वारसाञ्जनश्वेतवचाविडङ्गैः||६२||  

कलिङ्गपाठाम्बुदसैन्धवैश्च कल्कैः ससर्पिर्मधुतैलमिश्रः|  

अयं निरूहः क्रिमिकुष्ठमेहब्रध्नोदराजीर्णकफातुरेभ्यः||६३||  

रूक्षौषधैरप्यपतर्पितेभ्य एतेषु रोगेष्वपि सत्सु दत्तः|  

निहत्य वातं ज्वलनं प्रदीप्य विजित्य रोगांश्च बलं करोति||६४||  

rāsnāmr̥tairaṇḍaviḍaṅgadārvīsaptacchadōśīrasurāhvanimbaiḥ|  

śampākabhūnimbapaṭōlapāṭhātiktākhuparṇīdaśamūlamustaiḥ||61||  

trāyantikāśigruphalatrikaiśca kvāthaḥ sapiṇḍītakatōyamūtraḥ|  

yaṣṭyāhvakr̥ṣṇāphalinīśatāhvārasāñjanaśvētavacāviḍaṅgaiḥ||62||  

kaliṅgapāṭhāmbudasaindhavaiśca kalkaiḥ sasarpirmadhutailamiśraḥ|  

ayaṁ nirūhaḥ krimikuṣṭhamēhabradhnōdarājīrṇakaphāturēbhyaḥ||63||  

rūkṣauṣadhairapyapatarpitēbhya ētēṣu rōgēṣvapi satsu dattaḥ|  

nihatya vātaṁ jvalanaṁ pradīpya vijitya rōgāṁśca balaṁ karōti||64||

rAsnAmRutairaNDaviDa~ggadArvIsaptacchadoshIrasurAhvanimbaiH|  

shampAkabhUnimbapaTolapAThAtiktAkhuparNIdashamUlamustaiH||61||  

trAyantikAshigruphalatrikaishca kvAthaH sapiNDItakatoyamUtraH|  

yaShTyAhvakRuShNAphalinIshatAhvArasA~jjanashvetavacAviDa~ggaiH||62||  

kali~ggapAThAmbudasaindhavaishca kalkaiH sasarpirmadhutailamishraH|  

ayaM nirUhaH krimikuShThamehabradhnodarAjIrNakaphAturebhyaH||63||  

rUkShauShadhairapyapatarpitebhya eteShu rogeShvapi satsu dattaH|  

nihatya vAtaM jvalanaM pradIpya vijitya rogAMshca balaM karoti||64||  

Guņa- Indicated in krimi, kushţha, prameha, bradhna, udara, ajīrņa, kapha roga. Can also be given in apatarpita rogi due to ruksha aushadha. It pacifies the vāta, increases agni & bala.(61-64)

पुनर्नवैरण्डवृषाश्मभेदवृश्चीरभूतीकबलापलाशाः  |  

द्विपञ्चमूलं च पलांशिकानि क्षुण्णानि धौतानि फलानि  चाष्टौ||६५||  

बिल्वं यवान् कोलकुलत्थधान्यफलानि चैव प्रसृतोन्मितानि|  

पयोजलद्व्याढकवच्छृतं  तत् क्षीरावशेषं सितवस्त्रपूतम्||६६||  

वचाशताह्वामरदारुकुष्ठयष्ट्याह्वसिद्धार्थकपिप्पलीनाम्  |  

कल्कैर्यवान्या मदनैश्च युक्तं नात्युष्णशीतं गुडसैन्धवाक्तम्||६७||  

क्षौद्रस्य तैलस्य च सर्पिषश्च तथैव युक्तं प्रसृतैस्त्रिभिश्च  |  

दद्यान्निरूहं विधिना विविज्ञः स सर्वसंसर्गकृतामयघ्नः||६८||  

punarnavairaṇḍavr̥ṣāśmabhēdavr̥ścīrabhūtīkabalāpalāśāḥ  |  

dvipañcamūlaṁ ca palāṁśikāni kṣuṇṇāni dhautāni phalāni  cāṣṭau||65||  

bilvaṁ yavān kōlakulatthadhānyaphalāni caiva prasr̥tōnmitāni|  

payōjaladvyāḍhakavacchr̥taṁ  tat kṣīrāvaśēṣaṁ sitavastrapūtam||66||  

vacāśatāhvāmaradārukuṣṭhayaṣṭyāhvasiddhārthakapippalīnām  |  

kalkairyavānyā madanaiśca yuktaṁ nātyuṣṇaśītaṁ guḍasaindhavāktam||67||  

kṣaudrasya tailasya ca sarpiṣaśca tathaiva yuktaṁ prasr̥taistribhiśca  |  

dadyānnirūhaṁ vidhinā vivijñaḥ sa sarvasaṁsargakr̥tāmayaghnaḥ||68||

punarnavairaNDavRuShAshmabhedavRushcIrabhUtIkabalApalAshAH  |  

dvipa~jcamUlaM ca palAMshikAni kShuNNAni dhautAni phalAni  cAShTau||65||  

bilvaM yavAn kolakulatthadhAnyaphalAni caiva prasRutonmitAni|  

payojaladvyADhakavacchRutaM  tat kShIrAvasheShaM sitavastrapUtam||66||  

vacAshatAhvAmaradArukuShThayaShTyAhvasiddhArthakapippalInAm  |  

kalkairyavAnyA madanaishca yuktaM nAtyuShNashItaM guDasaindhavAktam||67||  

kShaudrasya tailasya ca sarpiShashca tathaiva yuktaM prasRutaistribhishca  |  

dadyAnnirUhaM vidhinA vivij~jaH sa sarvasaMsargakRutAmayaghnaH||68||

Dravya Dose  

Madhu 1 Prasruta