Kathamanasharireeya: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 47: | Line 47: | ||
कतमानिशरीराणिव्याधिमन्तिमहामुने!|यानिवैद्यःपरिहरेद्येषुकर्मनसिद्ध्यति||३|| | कतमानिशरीराणिव्याधिमन्तिमहामुने!|यानिवैद्यःपरिहरेद्येषुकर्मनसिद्ध्यति||३|| | ||
इत्यात्रेयोऽग्निवेशेनप्रश्नंपृष्टःसुदुर्वचम्|आचचक्षेयथातस्मैभगवांस्तन्निबोधत||४|| | इत्यात्रेयोऽग्निवेशेनप्रश्नंपृष्टःसुदुर्वचम्|आचचक्षेयथातस्मैभगवांस्तन्निबोधत||४|| | ||
यस्य वै भाषमाणस्य रुजत्यूर्ध्वमुरो भृशम्| अन्नं च च्यवते भुक्तं स्थितं चापि न जीर्यति||५|| | यस्य वै भाषमाणस्य रुजत्यूर्ध्वमुरो भृशम्| अन्नं च च्यवते भुक्तं स्थितं चापि न जीर्यति||५|| | ||
बलं च हीयते शीघ्रं तृष्णा चातिप्रवर्धते| जायते हृदि शूलं च तं भिषक् परिवर्जयेत्||६|| | बलं च हीयते शीघ्रं तृष्णा चातिप्रवर्धते| जायते हृदि शूलं च तं भिषक् परिवर्जयेत्||६|| | ||
katamāni śarīrāṇi vyādhimanti mahāmunē!| yāni vaidyaḥ pariharēdyēṣu karma na siddhyati||3|| ityātrēyō'gnivēśēnapraśnaṁpr̥ṣṭaḥsudurvacam|ācacakṣēyathātasmaibhagavāṁstannibōdhata||4 | |||
katamāni śarīrāṇi vyādhimanti mahāmunē!| yāni vaidyaḥ pariharēdyēṣu karma na siddhyati||3|| | |||
ityātrēyō'gnivēśēnapraśnaṁpr̥ṣṭaḥsudurvacam|ācacakṣēyathātasmaibhagavāṁstannibōdhata||4|| | |||
yasyavaibhāṣamāṇasyarujatyūrdhvamurōbhr̥śam|annaṁcacyavatēbhuktaṁsthitaṁcāpinajīryati||5|| | yasyavaibhāṣamāṇasyarujatyūrdhvamurōbhr̥śam|annaṁcacyavatēbhuktaṁsthitaṁcāpinajīryati||5|| | ||
balaṁ ca hīyatē śīghraṁ tr̥ṣṇā cātipravardhatē| jāyatē hr̥di śūlaṁ ca taṁ bhiṣak parivarjayēt||6|| | balaṁ ca hīyatē śīghraṁ tr̥ṣṇā cātipravardhatē| jāyatē hr̥di śūlaṁ ca taṁ bhiṣak parivarjayēt||6|| | ||
katamAni sharIrANi vyAdhimanti mahAmune!| | katamAni sharIrANi vyAdhimanti mahAmune!| | ||
yAni vaidyaH pariharedyeShu karma na siddhyati||3|| | yAni vaidyaH pariharedyeShu karma na siddhyati||3|| | ||
ityAtreyo~agniveshena prashnaM pRuShTaH sudurvacam| | ityAtreyo~agniveshena prashnaM pRuShTaH sudurvacam| | ||
AcacakShe yathA tasmai bhagavAMstannibodhata||4|| | AcacakShe yathA tasmai bhagavAMstannibodhata||4|| | ||
yasya vai bhAShamANasya rujatyUrdhvamuro bhRusham| | yasya vai bhAShamANasya rujatyUrdhvamuro bhRusham| | ||
annaM ca cyavate bhuktaM sthitaM cApi na jIryati||5|| | annaM ca cyavate bhuktaM sthitaM cApi na jIryati||5|| | ||
balaM ca hIyate shIghraM tRuShNA cAtipravardhate| | balaM ca hIyate shIghraM tRuShNA cAtipravardhate| | ||
jAyate hRudi shUlaM ca taM bhiShak parivarjayet||6|| | jAyate hRudi shUlaM ca taM bhiShak parivarjayet||6|| | ||
Agnivesha asks Atreya that how many such symptoms are seen in a diseased individual for which treatment become ineffective. Hearing this, the great scholar explained him thus: | |||
One, who has severe pain in the upper part of chest while talking, vomits the ingested food, | |||
Poor prognosis in Hikka, Anaha, Atisara and Jwara | One, who has severe pain in the upper part of chest while talking, vomits the ingested food, cannot digest the food ingested; one, whose ''bala'' (strength) is depleting suddenly and who has morbid thirst; one who has pain in the region of ''hridaya'' (heart) are incurable.[3-6] | ||
==== Poor prognosis in ''Hikka, Anaha, Atisara'' and ''Jwara'' ==== | |||
हिक्का गम्भीरजा यस्य शोणितं चातिसार्यते| न तस्मै भेषजं दद्यात् स्मरन्नात्रेयशासनम्||७|| | हिक्का गम्भीरजा यस्य शोणितं चातिसार्यते| न तस्मै भेषजं दद्यात् स्मरन्नात्रेयशासनम्||७|| | ||
आनाहश्चातिसारश्च यमेतौ दुर्बलं नरम्| व्याधितं विशतो रोगौ दुर्लभं तस्य जीवितम्||८|| | आनाहश्चातिसारश्च यमेतौ दुर्बलं नरम्| व्याधितं विशतो रोगौ दुर्लभं तस्य जीवितम्||८|| | ||
आनाहश्चातितृष्णा च यमेतौ दुर्बलं नरम्| विशतो विजहत्येनं प्राणा नातिचिरान्नरम्||९|| | आनाहश्चातितृष्णा च यमेतौ दुर्बलं नरम्| विशतो विजहत्येनं प्राणा नातिचिरान्नरम्||९|| | ||
ज्वरः पौर्वाह्णिको यस्य शुष्ककासश्च दारुणः| बलमांसविहीनस्य यथा प्रेतस्तथैव सः||१०|| | ज्वरः पौर्वाह्णिको यस्य शुष्ककासश्च दारुणः| बलमांसविहीनस्य यथा प्रेतस्तथैव सः||१०|| | ||
hikkā gambhīrajā yasya śōṇitaṁ cātisāryatē| na tasmai bhēṣajaṁ dadyāt smarannātrēyaśāsanam||7|| | hikkā gambhīrajā yasya śōṇitaṁ cātisāryatē| na tasmai bhēṣajaṁ dadyāt smarannātrēyaśāsanam||7|| | ||
ānāhaścātisāraśca yamētau durbalaṁ naram| vyādhitaṁ viśatō rōgau durlabhaṁ tasya jīvitam||8|| | ānāhaścātisāraśca yamētau durbalaṁ naram| vyādhitaṁ viśatō rōgau durlabhaṁ tasya jīvitam||8|| | ||