Chhardi Chikitsa: Difference between revisions

Line 546: Line 546:


मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कलायान् भृष्टान् युतान्नागरमाक्षिकाभ्याम्|  
मुद्गान्मसूरांश्चणकान् कलायान् भृष्टान् युतान्नागरमाक्षिकाभ्याम्|  
लिह्यात्तथैव त्रिफलाविडङ्गचूर्णं विडङ्गप्लवयोरथो [१] वा||३७||  
लिह्यात्तथैव त्रिफलाविडङ्गचूर्णं विडङ्गप्लवयोरथो [१] वा||३७||  


सजाम्बवं वा बदराम्लचूर्णं [२] मुस्तायुतां कर्कटकस्य शृङ्गीम्|  
सजाम्बवं वा बदराम्लचूर्णं [२] मुस्तायुतां कर्कटकस्य शृङ्गीम्|  
दुरालभां वा मधुसम्प्रयुक्तां लिह्यात् कफच्छर्दिविनिग्रहार्थम्||३८||  
दुरालभां वा मधुसम्प्रयुक्तां लिह्यात् कफच्छर्दिविनिग्रहार्थम्||३८||  


मनःशिलायाः फलपूरकस्य रसैः कपित्थस्य च पिप्पलीनाम्|  
मनःशिलायाः फलपूरकस्य रसैः कपित्थस्य च पिप्पलीनाम्|  
क्षौद्रेण चूर्णं मरिचैश्च युक्तं लिहञ्जयेच्छर्दिमुदीर्णवेगाम्||३९||
क्षौद्रेण चूर्णं मरिचैश्च युक्तं लिहञ्जयेच्छर्दिमुदीर्णवेगाम्||३९||


kaphātmikāyāṁ vamanaṁ praśastaṁ sapippalīsarṣapanimbatōyaiḥ|  
kaphātmikāyāṁ vamanaṁ praśastaṁ sapippalīsarṣapanimbatōyaiḥ|  
piṇḍītakaiḥ saindhavasamprayuktairvamyāṁ kaphāmāśayaśōdhanārtham||34||  
piṇḍītakaiḥ saindhavasamprayuktairvamyāṁ kaphāmāśayaśōdhanārtham||34||  


gōdhūmaśālīn sayavān purāṇān yūṣaiḥ paṭōlāmr̥tacitrakāṇām|  
gōdhūmaśālīn sayavān purāṇān yūṣaiḥ paṭōlāmr̥tacitrakāṇām|  
vyōṣasya nimbasya ca takrasiddhairyūṣaiḥ phalāmlaiḥ kaṭubhistathā'dyāt||35||  
vyōṣasya nimbasya ca takrasiddhairyūṣaiḥ phalāmlaiḥ kaṭubhistathā'dyāt||35||  


rasāṁśca śūlyāni ca jāṅgalānāṁ māṁsāni jīrṇānmadhusīdhvariṣṭān|  
rasāṁśca śūlyāni ca jāṅgalānāṁ māṁsāni jīrṇānmadhusīdhvariṣṭān|  
rāgāṁstathā ṣāḍavapānakāni drākṣākapitthaiḥ phalapūrakaiśca||36||  
rāgāṁstathā ṣāḍavapānakāni drākṣākapitthaiḥ phalapūrakaiśca||36||  


mudgānmasūrāṁścaṇakān kalāyān bhr̥ṣṭān yutānnāgaramākṣikābhyām|  
mudgānmasūrāṁścaṇakān kalāyān bhr̥ṣṭān yutānnāgaramākṣikābhyām|  
lihyāttathaiva triphalāviḍaṅgacūrṇaṁ viḍaṅgaplavayōrathō vā||37||  
lihyāttathaiva triphalāviḍaṅgacūrṇaṁ viḍaṅgaplavayōrathō vā||37||  


sajāmbavaṁ vā badarāmlacūrṇaṁ  mustāyutāṁ karkaṭakasya śr̥ṅgīm|  
sajāmbavaṁ vā badarāmlacūrṇaṁ  mustāyutāṁ karkaṭakasya śr̥ṅgīm|  
durālabhāṁ vā madhusamprayuktāṁ lihyāt kaphacchardivinigrahārtham||38||  
durālabhāṁ vā madhusamprayuktāṁ lihyāt kaphacchardivinigrahārtham||38||  


manaḥśilāyāḥ phalapūrakasya rasaiḥ kapitthasya ca pippalīnām|  
manaḥśilāyāḥ phalapūrakasya rasaiḥ kapitthasya ca pippalīnām|  
kṣaudrēṇa cūrṇaṁ maricaiśca yuktaṁ lihañjayēcchardimudīrṇavēgām||39||
kṣaudrēṇa cūrṇaṁ maricaiśca yuktaṁ lihañjayēcchardimudīrṇavēgām||39||


kaphAtmikAyAM vamanaM prashastaM sapippalIsarShapanimbatoyaiH|  
kaphAtmikAyAM vamanaM prashastaM sapippalIsarShapanimbatoyaiH|  
piNDItakaiH saindhavasamprayuktairvamyAM kaphAmAshayashodhanArtham||34||  
piNDItakaiH saindhavasamprayuktairvamyAM kaphAmAshayashodhanArtham||34||  


godhUmashAlIn sayavAn purANAn yUShaiH paTolAmRutacitrakANAm|  
godhUmashAlIn sayavAn purANAn yUShaiH paTolAmRutacitrakANAm|  
vyoShasya nimbasya ca takrasiddhairyUShaiH phalAmlaiH kaTubhistathA~adyAt||35||  
vyoShasya nimbasya ca takrasiddhairyUShaiH phalAmlaiH kaTubhistathA~adyAt||35||  


rasAMshca shUlyAni ca jA~ggalAnAM mAMsAni jIrNAnmadhusIdhvariShTAn|  
rasAMshca shUlyAni ca jA~ggalAnAM mAMsAni jIrNAnmadhusIdhvariShTAn|  
rAgAMstathA ShADavapAnakAni drAkShAkapitthaiH phalapUrakaishca||36||  
rAgAMstathA ShADavapAnakAni drAkShAkapitthaiH phalapUrakaishca||36||  


mudgAnmasUrAMshcaNakAn kalAyAn bhRuShTAn yutAnnAgaramAkShikAbhyAm|  
mudgAnmasUrAMshcaNakAn kalAyAn bhRuShTAn yutAnnAgaramAkShikAbhyAm|  
lihyAttathaiva triphalAviDa~ggacUrNaM viDa~ggaplavayoratho [1] vA||37||  
lihyAttathaiva triphalAviDa~ggacUrNaM viDa~ggaplavayoratho [1] vA||37||  


sajAmbavaM vA badarAmlacUrNaM [2] mustAyutAM karkaTakasya shRu~ggIm|  
sajAmbavaM vA badarAmlacUrNaM [2] mustAyutAM karkaTakasya shRu~ggIm|  
durAlabhAM vA madhusamprayuktAM lihyAt kaphacchardivinigrahArtham||38||  
durAlabhAM vA madhusamprayuktAM lihyAt kaphacchardivinigrahArtham||38||  


manaHshilAyAH phalapUrakasya rasaiH kapitthasya ca pippalInAm|  
manaHshilAyAH phalapUrakasya rasaiH kapitthasya ca pippalInAm|  
kShaudreNa cUrNaM maricaishca yuktaM liha~jjayecchardimudIrNavegAm||39||
kShaudreNa cUrNaM maricaishca yuktaM liha~jjayecchardimudIrNavegAm||39||