Grahani Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 3,594: | Line 3,594: | ||
अन्तरग्निगुणा देहं यथा धारयते च सः| | अन्तरग्निगुणा देहं यथा धारयते च सः| | ||
यथाऽन्नं पच्यते यांश्च यथाऽऽहारः करोत्यपि||२४४|| | यथाऽन्नं पच्यते यांश्च यथाऽऽहारः करोत्यपि||२४४|| | ||
येऽग्नयो यांश्च पुष्यन्ति यावन्तो ये पचन्ति यान्| | येऽग्नयो यांश्च पुष्यन्ति यावन्तो ये पचन्ति यान्| | ||
रसादीनां क्रमोत्पत्तिर्मलानां तेभ्य एव च||२४५|| | रसादीनां क्रमोत्पत्तिर्मलानां तेभ्य एव च||२४५|| | ||
वृष्याणामाशुकृद्धेतुर्धातुकालोद्भवक्रमः| | वृष्याणामाशुकृद्धेतुर्धातुकालोद्भवक्रमः| | ||
रोगैकदेशकृद्धेतुरन्तरग्निर्यथाऽधिकः||२४६|| | रोगैकदेशकृद्धेतुरन्तरग्निर्यथाऽधिकः||२४६|| | ||
प्रदुष्यति यथा दुष्टो यान् रोगाञ्जनयत्यपि| | प्रदुष्यति यथा दुष्टो यान् रोगाञ्जनयत्यपि| | ||
ग्रहणी या यथा [५३] यच्च ग्रहणीदोषलक्षणम्||२४७|| | ग्रहणी या यथा [५३] यच्च ग्रहणीदोषलक्षणम्||२४७|| | ||
पूर्वरूपं पृथक् चैव व्यञ्जनं सचिकित्सितम्| | पूर्वरूपं पृथक् चैव व्यञ्जनं सचिकित्सितम्| | ||
चतुर्विधस्य निर्दिष्टं तथा चावस्थिकी क्रिया||२४८|| | चतुर्विधस्य निर्दिष्टं तथा चावस्थिकी क्रिया||२४८|| | ||
जायते च यथाऽत्यग्निर्यच्च तस्य चिकित्सितम्| | जायते च यथाऽत्यग्निर्यच्च तस्य चिकित्सितम्| | ||
उक्तवानिह तत् सर्वं ग्रहणीदोषके मुनिः||२४९|| | उक्तवानिह तत् सर्वं ग्रहणीदोषके मुनिः||२४९|| | ||
| Line 3,614: | Line 3,620: | ||
antarAgniguṇā dēhaṁ yathā dhārayatē ca saḥ| | antarAgniguṇā dēhaṁ yathā dhārayatē ca saḥ| | ||
yathā'nnaṁ pacyatē yāṁśca yathā''hāraḥ karōtyapi||244|| | yathā'nnaṁ pacyatē yāṁśca yathā''hāraḥ karōtyapi||244|| | ||
yē'gnayō yāṁśca puṣyanti yāvantō yē pacanti yān| | yē'gnayō yāṁśca puṣyanti yāvantō yē pacanti yān| | ||
rasādīnāṁ kramōtpattirmalānāṁ tēbhya ēva ca||245|| | rasādīnāṁ kramōtpattirmalānāṁ tēbhya ēva ca||245|| | ||
vr̥ṣyāṇāmāśukr̥ddhēturdhātukālōdbhavakrāmaḥ| | vr̥ṣyāṇāmāśukr̥ddhēturdhātukālōdbhavakrāmaḥ| | ||
rōgaikadēśakr̥ddhēturantarAgniryathā'dhikaḥ||246|| | rōgaikadēśakr̥ddhēturantarAgniryathā'dhikaḥ||246|| | ||
praduṣyati yathā duṣṭō yān rōgāñjanayatyapi| | praduṣyati yathā duṣṭō yān rōgāñjanayatyapi| | ||
Grahaṇī yā yathā [53] yacca Grahaṇī dōṣalakṣaṇam||247|| | Grahaṇī yā yathā [53] yacca Grahaṇī dōṣalakṣaṇam||247|| | ||
pūrvarūpaṁ pr̥thak caiva vyañjanaṁ sacikitsitam| | pūrvarūpaṁ pr̥thak caiva vyañjanaṁ sacikitsitam| | ||
caturvidhasya nirdiṣṭaṁ tathā cāvasthikī kriyā||248|| | caturvidhasya nirdiṣṭaṁ tathā cāvasthikī kriyā||248|| | ||
jāyatē ca yathā'tyAgniryacca tasya cikitsitam| | jāyatē ca yathā'tyAgniryacca tasya cikitsitam| | ||
uktavāniha tat sarvaṁ Grahaṇī dōṣakē muniḥ||249|| | uktavāniha tat sarvaṁ Grahaṇī dōṣakē muniḥ||249|| | ||
| Line 3,634: | Line 3,646: | ||
antaragniguNA dehaM yathA dhArayate ca saH| | antaragniguNA dehaM yathA dhArayate ca saH| | ||
yathA~annaM pacyate yAMshca yathA~a~ahAraH karotyapi||244|| | yathA~annaM pacyate yAMshca yathA~a~ahAraH karotyapi||244|| | ||
ye~agnayo yAMshca puShyanti yAvanto ye pacanti yAn| | ye~agnayo yAMshca puShyanti yAvanto ye pacanti yAn| | ||
rasAdInAM kramotpattirmalAnAM tebhya eva ca||245|| | rasAdInAM kramotpattirmalAnAM tebhya eva ca||245|| | ||
vRuShyANAmAshukRuddheturdhAtukAlodbhavakramaH| | vRuShyANAmAshukRuddheturdhAtukAlodbhavakramaH| | ||
rogaikadeshakRuddheturantaragniryathA~adhikaH||246|| | rogaikadeshakRuddheturantaragniryathA~adhikaH||246|| | ||
praduShyati yathA duShTo yAn rogA~jjanayatyapi| | praduShyati yathA duShTo yAn rogA~jjanayatyapi| | ||
grahaNI yA yathA [53] yacca grahaNIdoShalakShaNam||247|| | grahaNI yA yathA [53] yacca grahaNIdoShalakShaNam||247|| | ||
pUrvarUpaM pRuthak caiva vya~jjanaM sacikitsitam| | pUrvarUpaM pRuthak caiva vya~jjanaM sacikitsitam| | ||
caturvidhasya nirdiShTaM tathA cAvasthikI kriyA||248|| | caturvidhasya nirdiShTaM tathA cAvasthikI kriyA||248|| | ||
jAyate ca yathA~atyagniryacca tasya cikitsitam| | jAyate ca yathA~atyagniryacca tasya cikitsitam| | ||
uktavAniha tat sarvaM grahaNIdoShake muniH||249|| | uktavAniha tat sarvaM grahaNIdoShake muniH||249|| | ||
| Line 3,666: | Line 3,684: | ||
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने | इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने | ||
ग्रहणीचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५|| | ग्रहणीचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः||१५|| | ||
ityAgnivēśakr̥tē tantrē'prāptē dr̥ḍhabalasampūritē cikitsāsthānē | ityAgnivēśakr̥tē tantrē'prāptē dr̥ḍhabalasampūritē cikitsāsthānē | ||
Grahaṇī cikitsitaṁ nāma pañcadaśō'dhyāyaḥ||15|| | Grahaṇī cikitsitaṁ nāma pañcadaśō'dhyāyaḥ||15|| | ||
ityagniveshakRute tantre~aprApte dRuDhabalasampUrite cikitsAsthAne | ityagniveshakRute tantre~aprApte dRuDhabalasampUrite cikitsAsthAne | ||
grahaNIcikitsitaM nAma pa~jcadasho~adhyAyaH||15|| | grahaNIcikitsitaM nAma pa~jcadasho~adhyAyaH||15|| | ||