Grahani Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 3,302: | Line 3,302: | ||
अद्यात्तथौदकानूपपिशितानि भृतानि च| | अद्यात्तथौदकानूपपिशितानि भृतानि च| | ||
मत्स्यान्विशेषतः श्लक्ष्णान्स्थिरतोयचरांस्तथा||२२४|| | मत्स्यान्विशेषतः श्लक्ष्णान्स्थिरतोयचरांस्तथा||२२४|| | ||
| Line 3,309: | Line 3,310: | ||
adyāttathaudakānūpapiśitāni bhr̥tāni ca| | adyāttathaudakānūpapiśitāni bhr̥tāni ca| | ||
matsyānviśēṣataḥ ślakṣṇānsthiratōyacarāṁstathā||224|| | matsyānviśēṣataḥ ślakṣṇānsthiratōyacarāṁstathā||224|| | ||
āvikaṁ ca bhr̥taṁ māṁsāmadyādatyāgnināśanam [46] | | āvikaṁ ca bhr̥taṁ māṁsāmadyādatyāgnināśanam [46] | | ||
pAyasaM kRusharAM snigdhaM paiShTikaM guDavaikRutam||223|| | pAyasaM kRusharAM snigdhaM paiShTikaM guDavaikRutam||223|| | ||
adyAttathaudakAnUpapishitAni bhRutAni ca| | adyAttathaudakAnUpapishitAni bhRutAni ca| | ||
matsyAnvisheShataH shlakShNAnsthiratoyacarAMstathA||224|| | matsyAnvisheShataH shlakShNAnsthiratoyacarAMstathA||224|| | ||
| Line 3,324: | Line 3,328: | ||
गोधूमचूर्णमन्थं वा व्यधयित्वा सिरां पिबेत्| | गोधूमचूर्णमन्थं वा व्यधयित्वा सिरां पिबेत्| | ||
पयो वा शर्करासर्पिर्जीवनीयौषधैः शृतम्||२२६|| | पयो वा शर्करासर्पिर्जीवनीयौषधैः शृतम्||२२६|| | ||
| Line 3,329: | Line 3,334: | ||
gōdhūmacūrṇāmanthaṁ vā vyadhayitvā sirāṁ pibēt| | gōdhūmacūrṇāmanthaṁ vā vyadhayitvā sirāṁ pibēt| | ||
payō vā śarkarāsarpirjīvanīyauṣadhaiḥ śr̥tam||226|| | payō vā śarkarāsarpirjīvanīyauṣadhaiḥ śr̥tam||226|| | ||
| Line 3,334: | Line 3,340: | ||
godhUmacUrNamanthaM vA vyadhayitvA sirAM pibet| | godhUmacUrNamanthaM vA vyadhayitvA sirAM pibet| | ||
payo vA sharkarAsarpirjIvanIyauShadhaiH shRutam||226|| | payo vA sharkarAsarpirjIvanIyauShadhaiH shRutam||226|| | ||
| Line 3,339: | Line 3,346: | ||
फलानां तैलयोनीनामुत्क्रुञ्चाश्च [४७] सशर्कराः| | फलानां तैलयोनीनामुत्क्रुञ्चाश्च [४७] सशर्कराः| | ||
मार्दवं जनयन्त्यग्नेः स्निग्धा मांसरसास्तथा||२२७|| | मार्दवं जनयन्त्यग्नेः स्निग्धा मांसरसास्तथा||२२७|| | ||
phalānāṁ tailayōnīnāmutkruñcāśca [47] saśarkarāḥ| | phalānāṁ tailayōnīnāmutkruñcāśca [47] saśarkarāḥ| | ||
mārdavaṁ janayantyagnēḥ snigdhā māṁsarasāstathā||227|| | mārdavaṁ janayantyagnēḥ snigdhā māṁsarasāstathā||227|| | ||
phalAnAM tailayonInAmutkru~jcAshca [47] sasharkarAH| | phalAnAM tailayonInAmutkru~jcAshca [47] sasharkarAH| | ||
mArdavaM janayantyagneH snigdhA mAMsarasAstathA||227|| | mArdavaM janayantyagneH snigdhA mAMsarasAstathA||227|| | ||
| Line 3,350: | Line 3,360: | ||
पिबेच्छीताम्बुना सर्पिर्मधूच्छिष्टेन संयुतम्| | पिबेच्छीताम्बुना सर्पिर्मधूच्छिष्टेन संयुतम्| | ||
गोधूमचूर्णं पयसा ससर्पिष्कं पिबेन्नरः||२२८|| | गोधूमचूर्णं पयसा ससर्पिष्कं पिबेन्नरः||२२८|| | ||
आनूपरससिद्धान् वा त्रीन् स्नेहांस्तैलवर्जितान्| | आनूपरससिद्धान् वा त्रीन् स्नेहांस्तैलवर्जितान्| | ||
पयसा सम्मितं [४८] चापि घनं त्रिस्नेहसंयुतम्||२२९|| | पयसा सम्मितं [४८] चापि घनं त्रिस्नेहसंयुतम्||२२९|| | ||
नारिस्तन्येन संयुक्तां पिबेदौदुम्बरीं त्वचम्| | नारिस्तन्येन संयुक्तां पिबेदौदुम्बरीं त्वचम्| | ||
ताभ्यां वा पायसं सिद्धमद्यादत्यग्निशान्तये||२३०|| | ताभ्यां वा पायसं सिद्धमद्यादत्यग्निशान्तये||२३०|| | ||
pibēcchītāmbunā sarpirmadhūcchiṣṭēna saṁyutam| | pibēcchītāmbunā sarpirmadhūcchiṣṭēna saṁyutam| | ||
gōdhūmacūrṇaṁ payasā sasarpiṣkaṁ pibēnnaraḥ||228|| | gōdhūmacūrṇaṁ payasā sasarpiṣkaṁ pibēnnaraḥ||228|| | ||
ānūparasasiddhān vā trīn snēhāṁstailavarjitān| | ānūparasasiddhān vā trīn snēhāṁstailavarjitān| | ||
payasā sammitaṁ [48] cāpi ghanaṁ trisnēhasaṁyutam||229|| | payasā sammitaṁ [48] cāpi ghanaṁ trisnēhasaṁyutam||229|| | ||
nāristanyēna saṁyuktāṁ pibēdaudumbarīṁ tvacam| | nāristanyēna saṁyuktāṁ pibēdaudumbarīṁ tvacam| | ||
tābhyāṁ vā pāyasaṁ siddhāmadyādatyāgniśāntayē||230|| | tābhyāṁ vā pāyasaṁ siddhāmadyādatyāgniśāntayē||230|| | ||
pibecchItAmbunA sarpirmadhUcchiShTena saMyutam| | pibecchItAmbunA sarpirmadhUcchiShTena saMyutam| | ||
godhUmacUrNaM payasA sasarpiShkaM pibennaraH||228|| | godhUmacUrNaM payasA sasarpiShkaM pibennaraH||228|| | ||
AnUparasasiddhAn vA trIn snehAMstailavarjitAn| | AnUparasasiddhAn vA trIn snehAMstailavarjitAn| | ||
payasA sammitaM [48] cApi ghanaM trisnehasaMyutam||229|| | payasA sammitaM [48] cApi ghanaM trisnehasaMyutam||229|| | ||
nAristanyena saMyuktAM pibedaudumbarIM tvacam| | nAristanyena saMyuktAM pibedaudumbarIM tvacam| | ||
tAbhyAM vA pAyasaM siddhamadyAdatyagnishAntaye||230|| | tAbhyAM vA pAyasaM siddhamadyAdatyagnishAntaye||230|| | ||
| Line 3,381: | Line 3,400: | ||
श्यामात्रिवृद्विपक्वं वा पयो दद्याद्विरेचनम्| | श्यामात्रिवृद्विपक्वं वा पयो दद्याद्विरेचनम्| | ||
असकृत् पित्तशान्त्यर्थं पायसप्रतिभोजनम्||२३१|| | असकृत् पित्तशान्त्यर्थं पायसप्रतिभोजनम्||२३१|| | ||
| Line 3,386: | Line 3,406: | ||
śyāmātrivr̥dvipakvaṁ vā payō dadyādvirēcanam| | śyāmātrivr̥dvipakvaṁ vā payō dadyādvirēcanam| | ||
asakr̥t Pitta śāntyarthaṁ pāyasapratibhōjanam||231|| | asakr̥t Pitta śāntyarthaṁ pāyasapratibhōjanam||231|| | ||
| Line 3,391: | Line 3,412: | ||
shyAmAtrivRudvipakvaM vA payo dadyAdvirecanam| | shyAmAtrivRudvipakvaM vA payo dadyAdvirecanam| | ||
asakRut pittashAntyarthaM pAyasapratibhojanam||231|| | asakRut pittashAntyarthaM pAyasapratibhojanam||231|| | ||
| Line 3,400: | Line 3,422: | ||
सर्वं तदत्यग्निहितं भुक्त्वा प्रस्वपनं दिवा| | सर्वं तदत्यग्निहितं भुक्त्वा प्रस्वपनं दिवा| | ||
मेद्यान्यन्नानि योऽत्यग्नावप्रतान्तः [४९] समश्नुते||२३३|| | मेद्यान्यन्नानि योऽत्यग्नावप्रतान्तः [४९] समश्नुते||२३३|| | ||
न तन्निमित्तं व्यसनं लभते पुष्टिमेव च| | न तन्निमित्तं व्यसनं लभते पुष्टिमेव च| | ||
कफे वृद्धे जिते पित्ते मारुते चानलः समः||२३४|| | कफे वृद्धे जिते पित्ते मारुते चानलः समः||२३४|| | ||
| Line 3,408: | Line 3,432: | ||
sarvaṁ tadatyāgnihitaṁ bhuktvā prasvapanaṁ divā| | sarvaṁ tadatyāgnihitaṁ bhuktvā prasvapanaṁ divā| | ||
mēdyānyannāni yō'tyagnāvapratāntaḥ [49] sāmaśnutē||233|| | mēdyānyannāni yō'tyagnāvapratāntaḥ [49] sāmaśnutē||233|| | ||
na tannimittaṁ vyasanaṁ labhatē puṣṭimēva ca| | na tannimittaṁ vyasanaṁ labhatē puṣṭimēva ca| | ||
kaphē vr̥ddhē jitē pittē mārutē cānalaḥ sāmaḥ||234|| | kaphē vr̥ddhē jitē pittē mārutē cānalaḥ sāmaḥ||234|| | ||
sāmadhātōḥ pacatyannaṁ puṣṭyāyurbalavr̥ddhayē| | sāmadhātōḥ pacatyannaṁ puṣṭyāyurbalavr̥ddhayē| | ||
yatki~jcinmadhuraM medyaM shleShmalaM gurubhojanam||232|| | yatki~jcinmadhuraM medyaM shleShmalaM gurubhojanam||232|| | ||
sarvaM tadatyagnihitaM bhuktvA prasvapanaM divA| | sarvaM tadatyagnihitaM bhuktvA prasvapanaM divA| | ||
medyAnyannAni yo~atyagnAvapratAntaH [49] samashnute||233|| | medyAnyannAni yo~atyagnAvapratAntaH [49] samashnute||233|| | ||
na tannimittaM vyasanaM labhate puShTimeva ca| | na tannimittaM vyasanaM labhate puShTimeva ca| | ||
kaphe vRuddhe jite pitte mArute cAnalaH samaH||234|| | kaphe vRuddhe jite pitte mArute cAnalaH samaH||234|| | ||