Trimarmiya Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 1,622: | Line 1,622: | ||
Thus ends the description of diagnosis of nasal ailments.[117] | Thus ends the description of diagnosis of nasal ailments.[117] | ||
===== Diseases of | ===== Diseases of Head ===== | ||
====== Diagnosis of ''shiro-roga''(Diseases of Head) ====== | ====== Diagnosis of ''shiro-roga''(Diseases of Head) ====== | ||
| Line 1,640: | Line 1,640: | ||
iti shiroroganidAnam | | iti shiroroganidAnam | | ||
In | In ''vata''-predominant ''shiro-roga'':Excruciating pain, severe head ache, and has pulsating throbbing sensation. | ||
In pitta-predominant | |||
In kapha-predominant | In ''pitta''-predominant ''shiro-roga'': burning sensation and discomfort. | ||
It is associated with heaviness in the head | |||
In ''kapha''-predominant ''shiro-roga'': It is associated with heaviness in the head | |||
All the symptoms mentioned above are present. | |||
In ''sannipatika''-predominant head disease caused by three ''dosha'': All the symptoms mentioned above are present. | |||
There is itching, foul smell, pricking pain and head ache. Thus ends the description of diagnosis of diseases of head (shiro-roga).[118] | |||
In ''krimija shiro-roga'' due to parasitic infestation: There is itching, foul smell, pricking pain and head ache. Thus ends the description of diagnosis of diseases of head (''shiro-roga'').[118] | |||
===== Oral diseases ===== | |||
मुखामयेमारुतजेतुशोषकार्कश्यरौक्ष्याणिचलारुजश्च| | मुखामयेमारुतजेतुशोषकार्कश्यरौक्ष्याणिचलारुजश्च| | ||
कृष्णारुणंनिष्पतनंसशीतंप्रस्रंसनस्पन्दनतोदभेदाः||११९|| | कृष्णारुणंनिष्पतनंसशीतंप्रस्रंसनस्पन्दनतोदभेदाः||११९|| | ||
तृष्णाज्वरस्फोटकतालुदाहाधूमायनंचाप्यवदीर्णताच| | तृष्णाज्वरस्फोटकतालुदाहाधूमायनंचाप्यवदीर्णताच| | ||
पित्तात्समूर्च्छाविविधारुजश्चवर्णाश्चशुक्लारुणवर्णवर्ज्याः||१२०|| | पित्तात्समूर्च्छाविविधारुजश्चवर्णाश्चशुक्लारुणवर्णवर्ज्याः||१२०|| | ||
कण्डूर्गुरुत्वंसितविज्जलत्वंस्नेहोऽरुचिर्जाड्यकफप्रसेकौ| | कण्डूर्गुरुत्वंसितविज्जलत्वंस्नेहोऽरुचिर्जाड्यकफप्रसेकौ| | ||
उत्क्लेशमन्दानलताचतन्द्रारुजश्चमन्दाःकफवक्ररोगे||१२१|| | उत्क्लेशमन्दानलताचतन्द्रारुजश्चमन्दाःकफवक्ररोगे||१२१|| | ||
सर्वाणिरूपाणितुवक्ररोगेभवन्तियस्मिन्सतुसर्वजःस्यात्| | सर्वाणिरूपाणितुवक्ररोगेभवन्तियस्मिन्सतुसर्वजःस्यात्| | ||
संस्थानदूष्याकृतिनामभेदाच्चैतेचतुःषष्टिविधाभवन्ति||१२२|| | संस्थानदूष्याकृतिनामभेदाच्चैतेचतुःषष्टिविधाभवन्ति||१२२|| | ||
शालाक्यतन्त्रेऽभिहितानितेषांनिमित्तरूपाकृतिभेषजानि| | शालाक्यतन्त्रेऽभिहितानितेषांनिमित्तरूपाकृतिभेषजानि| | ||
यथाप्रदेशंतुचतुर्विधस्यक्रियांप्रवक्ष्यामिमुखामयस्य||१२३|| | यथाप्रदेशंतुचतुर्विधस्यक्रियांप्रवक्ष्यामिमुखामयस्य||१२३|| | ||
इतिमुखरोगनिदानम्| | इतिमुखरोगनिदानम्| | ||
mukhāmayē mārutajē tu śōṣakārkaśyaraukṣyāṇi calā rujaśca| | mukhāmayē mārutajē tu śōṣakārkaśyaraukṣyāṇi calā rujaśca| | ||
kr̥ṣṇāruṇaṁ niṣpatanaṁ saśītaṁ prasraṁsanaspandanatōdabhēdāḥ||119|| | kr̥ṣṇāruṇaṁ niṣpatanaṁ saśītaṁ prasraṁsanaspandanatōdabhēdāḥ||119|| | ||
tr̥ṣṇājwarasphōṭakatāludāhā dhūmāyanaṁ cāpyavadīrṇatā ca| | tr̥ṣṇājwarasphōṭakatāludāhā dhūmāyanaṁ cāpyavadīrṇatā ca| | ||
pittāt samūrcchā vividhā rujaśca varṇāśca śuklāruṇavarṇavarjyāḥ||120|| | pittāt samūrcchā vividhā rujaśca varṇāśca śuklāruṇavarṇavarjyāḥ||120|| | ||
kaṇḍūrgurutvaṁ sitavijjalatvaṁ snēhō'rucirjāḍyakaphaprasēkau| | kaṇḍūrgurutvaṁ sitavijjalatvaṁ snēhō'rucirjāḍyakaphaprasēkau| | ||
utklēśamandānalatā ca tandrā rujaśca mandāḥ kaphavakrarōgē||121|| | utklēśamandānalatā ca tandrā rujaśca mandāḥ kaphavakrarōgē||121|| | ||
sarvāṇi rūpāṇi tu vakrarōgē bhavanti yasmin sa tu sarvajaḥ syāt| | sarvāṇi rūpāṇi tu vakrarōgē bhavanti yasmin sa tu sarvajaḥ syāt| | ||
saṁsthānadūṣyākr̥tināmabhēdāccaitē catuḥṣaṣṭividhā bhavanti||122|| | saṁsthānadūṣyākr̥tināmabhēdāccaitē catuḥṣaṣṭividhā bhavanti||122|| | ||
śālākyatantrē'bhihitāni tēṣāṁ nimittarūpākr̥tibhēṣajāni| | śālākyatantrē'bhihitāni tēṣāṁ nimittarūpākr̥tibhēṣajāni| | ||
yathāpradēśaṁ tu caturvidhasya kriyāṁ pravakṣyāmi mukhāmayasya||123|| | yathāpradēśaṁ tu caturvidhasya kriyāṁ pravakṣyāmi mukhāmayasya||123|| | ||
iti mukharōganidānam| | iti mukharōganidānam| | ||
mukhAmaye mArutaje tu shoShakArkashyaraukShyANi calA rujashca | | mukhAmaye mArutaje tu shoShakArkashyaraukShyANi calA rujashca | | ||
kRuShNAruNaM niShpatanaM sashItaM prasraMsanaspandanatodabhedAH ||119|| | kRuShNAruNaM niShpatanaM sashItaM prasraMsanaspandanatodabhedAH ||119|| | ||
tRuShNAjwarasphoTakatAludAhA dhUmAyanaM cApyavadIrNatA ca | | tRuShNAjwarasphoTakatAludAhA dhUmAyanaM cApyavadIrNatA ca | | ||
pittAt samUrcchA vividhA rujashca varNAshca shuklAruNavarNavarjyAH ||120|| | pittAt samUrcchA vividhA rujashca varNAshca shuklAruNavarNavarjyAH ||120|| | ||
kaNDUrgurutvaM sitavijjalatvaM sneho~arucirjADyakaphaprasekau | | kaNDUrgurutvaM sitavijjalatvaM sneho~arucirjADyakaphaprasekau | | ||
utkleshamandAnalatA ca tandrA rujashca mandAH kaphavakraroge ||121|| | utkleshamandAnalatA ca tandrA rujashca mandAH kaphavakraroge ||121|| | ||
sarvANi rUpANi tu vakraroge bhavanti yasmin sa tu sarvajaH syAt | | sarvANi rUpANi tu vakraroge bhavanti yasmin sa tu sarvajaH syAt | | ||
saMsthAnadUShyAkRutinAmabhedAccaite catuHShaShTividhA bhavanti ||122|| | saMsthAnadUShyAkRutinAmabhedAccaite catuHShaShTividhA bhavanti ||122|| | ||
shAlAkyatantre~abhihitAni teShAM nimittarUpAkRutibheShajAni | | shAlAkyatantre~abhihitAni teShAM nimittarUpAkRutibheShajAni | | ||
yathApradeshaM tu caturvidhasya kriyAM pravakShyAmi mukhAmayasya ||123|| | yathApradeshaM tu caturvidhasya kriyAM pravakShyAmi mukhAmayasya ||123|| | ||
iti mukharoganidAnam | | iti mukharoganidAnam | | ||