Apasmara Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 265: | Line 265: | ||
The medicated ghee shall be taken for treating ''apasmara, kamala'' (jaundice) and ''jwara''.[17] | The medicated ghee shall be taken for treating ''apasmara, kamala'' (jaundice) and ''jwara''.[17] | ||
==== Mahapanchagavya ghee ==== | ==== ''Mahapanchagavya ghee'' ==== | ||
द्वे पञ्चमूल्यौ त्रिफला रजन्यौ कुटजत्वचम्| | द्वे पञ्चमूल्यौ त्रिफला रजन्यौ कुटजत्वचम्| | ||
सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्||१८|| | सप्तपर्णमपामार्गं नीलिनीं कटुरोहिणीम्||१८|| | ||
शम्पाकं फल्गुमूलं च पौष्करं सदुरालभम्| | शम्पाकं फल्गुमूलं च पौष्करं सदुरालभम्| | ||
द्विपलानि जलद्रोणे पक्त्वा पादावशेषिते||१९|| | द्विपलानि जलद्रोणे पक्त्वा पादावशेषिते||१९|| | ||
भार्गीं पाठां त्रिकटुकं त्रिवृतां निचुलानि च| | भार्गीं पाठां त्रिकटुकं त्रिवृतां निचुलानि च| | ||
श्रेयसीमाढकीं मूर्वां दन्तीं भूनिम्बचित्रकौ||२०|| | श्रेयसीमाढकीं मूर्वां दन्तीं भूनिम्बचित्रकौ||२०|| | ||
द्वे सारिवे रोहिषं च भूतीकं मदयन्तिकाम्| | द्वे सारिवे रोहिषं च भूतीकं मदयन्तिकाम्| | ||
क्षिपेत्पिष्ट्वाऽक्षमात्राणि तेन प्रस्थं घृतात् पचेत्||२१|| | क्षिपेत्पिष्ट्वाऽक्षमात्राणि तेन प्रस्थं घृतात् पचेत्||२१|| | ||
गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैश्च तत्समैः| | गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैश्च तत्समैः| | ||
पञ्चगव्यमिति ख्यातं महत्तदमृतोपमम्||२२|| | पञ्चगव्यमिति ख्यातं महत्तदमृतोपमम्||२२|| | ||
अपस्मारे तथोन्मादे श्वयथावुदरेषु च| | अपस्मारे तथोन्मादे श्वयथावुदरेषु च| | ||
गुल्मार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके||२३|| | गुल्मार्शःपाण्डुरोगेषु कामलायां हलीमके||२३|| | ||
शस्यते घृतमेतत्तु प्रयोक्तव्यं दिने दिने| | शस्यते घृतमेतत्तु प्रयोक्तव्यं दिने दिने| | ||
अलक्ष्मीग्रहरोगघ्नं चातुर्थकविनाशनम्||२४|| | अलक्ष्मीग्रहरोगघ्नं चातुर्थकविनाशनम्||२४|| | ||
इति महापञ्चगव्यं घृतम् | इति महापञ्चगव्यं घृतम् | ||
dvē pañcamūlyau triphalā rajanyau kuṭajatvacam| | dvē pañcamūlyau triphalā rajanyau kuṭajatvacam| | ||
saptaparṇamapāmārgaṁ nīlinīṁ kaṭurōhiṇīm||18|| | saptaparṇamapāmārgaṁ nīlinīṁ kaṭurōhiṇīm||18|| | ||
śampākaṁ phalgumūlaṁ ca pauṣkaraṁ sadurālabham| | śampākaṁ phalgumūlaṁ ca pauṣkaraṁ sadurālabham| | ||
dvipalāni jaladrōṇē paktvā pādāvaśēṣitē||19|| | dvipalāni jaladrōṇē paktvā pādāvaśēṣitē||19|| | ||
bhārgīṁ pāṭhāṁ trikaṭukaṁ trivr̥tāṁ niculāni ca| | bhārgīṁ pāṭhāṁ trikaṭukaṁ trivr̥tāṁ niculāni ca| | ||
śrēyasīmāḍhakīṁ mūrvāṁ dantīṁ bhūnimbacitrakau||20|| | śrēyasīmāḍhakīṁ mūrvāṁ dantīṁ bhūnimbacitrakau||20|| | ||
dvē sārivē rōhiṣaṁ ca bhūtīkaṁ madayantikām| | dvē sārivē rōhiṣaṁ ca bhūtīkaṁ madayantikām| | ||
kṣipētpiṣṭvā'kṣamātrāṇi tēna [1] prasthaṁ ghr̥tāt pacēt||21|| | kṣipētpiṣṭvā'kṣamātrāṇi tēna [1] prasthaṁ ghr̥tāt pacēt||21|| | ||
gōśakr̥drasadadhyamlakṣīramūtraiśca tatsamaiḥ| | gōśakr̥drasadadhyamlakṣīramūtraiśca tatsamaiḥ| | ||
pañcagavyamiti khyātaṁ mahattadamr̥tōpamam||22|| | pañcagavyamiti khyātaṁ mahattadamr̥tōpamam||22|| | ||
apasmārē tathōnmādē [2] śvayathāvudarēṣu ca| | apasmārē tathōnmādē [2] śvayathāvudarēṣu ca| | ||
gulmārśaḥpāṇḍurōgēṣu kāmalāyāṁ halīmakē||23|| | gulmārśaḥpāṇḍurōgēṣu kāmalāyāṁ halīmakē||23|| | ||
śasyatē ghr̥tamētattu prayōktavyaṁ dinē dinē| | śasyatē ghr̥tamētattu prayōktavyaṁ dinē dinē| | ||
alakṣmīgraharōgaghnaṁ cāturthakavināśanam||24|| | alakṣmīgraharōgaghnaṁ cāturthakavināśanam||24|| | ||
iti mahāpañcagavyaṁ ghr̥tam | iti mahāpañcagavyaṁ ghr̥tam | ||
dve pa~jcamUlyau triphalA rajanyau kuTajatvacam| | dve pa~jcamUlyau triphalA rajanyau kuTajatvacam| | ||
saptaparNamapAmArgaM nIlinIM kaTurohiNIm||18|| | saptaparNamapAmArgaM nIlinIM kaTurohiNIm||18|| | ||
shampAkaM phalgumUlaM ca pauShkaraM sadurAlabham| | shampAkaM phalgumUlaM ca pauShkaraM sadurAlabham| | ||
dvipalAni jaladroNe paktvA pAdAvasheShite||19|| | dvipalAni jaladroNe paktvA pAdAvasheShite||19|| | ||
bhArgIM pAThAM trikaTukaM trivRutAM niculAni ca| | bhArgIM pAThAM trikaTukaM trivRutAM niculAni ca| | ||
shreyasImADhakIM mUrvAM dantIM bhUnimbacitrakau||20|| | shreyasImADhakIM mUrvAM dantIM bhUnimbacitrakau||20|| | ||
dve sArive rohiShaM ca bhUtIkaM madayantikAm| | dve sArive rohiShaM ca bhUtIkaM madayantikAm| | ||
kShipetpiShTvA~akShamAtrANi tena [1] prasthaM ghRutAt pacet||21|| | kShipetpiShTvA~akShamAtrANi tena [1] prasthaM ghRutAt pacet||21|| | ||
goshakRudrasadadhyamlakShIramUtraishca tatsamaiH| | goshakRudrasadadhyamlakShIramUtraishca tatsamaiH| | ||
pa~jcagavyamiti khyAtaM mahattadamRutopamam||22|| | pa~jcagavyamiti khyAtaM mahattadamRutopamam||22|| | ||
apasmAre tathonmAde [2] shvayathAvudareShu ca| | apasmAre tathonmAde [2] shvayathAvudareShu ca| | ||
gulmArshaHpANDurogeShu kAmalAyAM halImake||23|| | gulmArshaHpANDurogeShu kAmalAyAM halImake||23|| | ||
shasyate ghRutametattu prayoktavyaM dine dine| | shasyate ghRutametattu prayoktavyaM dine dine| | ||
alakShmIgraharogaghnaM cAturthakavinAshanam||24|| | alakShmIgraharogaghnaM cAturthakavinAshanam||24|| | ||
iti mahApa~jcagavyaM ghRutam | iti mahApa~jcagavyaM ghRutam | ||
Ingredients of mahapanchagavya ghee | |||
Two palas | ===== Ingredients of ''mahapanchagavya ghee'' ===== | ||
Two ''palas'' (80 gms) of each of : | |||
Bilva, shyonaka, gambhari, patali, ganikarika, shalaparni, prishniparni, brihati, kantakari, gokshura, haritaki, bibhitaki, amalaka, haridra, daruharidra, Bark of kutaja, saptaparna, apamarga, nilini, katurohini, | Bilva, shyonaka, gambhari, patali, ganikarika, shalaparni, prishniparni, brihati, kantakari, gokshura, haritaki, bibhitaki, amalaka, haridra, daruharidra, Bark of kutaja, saptaparna, apamarga, nilini, katurohini, | ||
Shampaka (aragvadha), root of phalgu (kasthodu-mbarika), puskaramula and duralabha should be added with two dronas (in the recipe actually one drona is described; it has to be taken double in quantity according to definition) of water, boiled and reduced to one fourth. One aksha [12 gm each of]: The paste of bharangi, patha, shunthi, maricha, pippali, trivrita, nichula (hijjala), shreyasi (hastipippali), adhaki, murva, danti, bhunimba; chitraka, shveta sariva, krishna sariva, rohisha, bhutika and madayantika along with prior said decoction, two prasthas [640 ml] of cow's ghee should be cooked by adding two prasthas of each of the juice of cow-dung, sour curd prepared of cow's milk, cow's milk and cow's urine, This medicated ghee, known as mahapancagavya is like ambrosia in the treatment (of following)[18-22] | Shampaka (aragvadha), root of phalgu (kasthodu-mbarika), puskaramula and duralabha should be added with two dronas (in the recipe actually one drona is described; it has to be taken double in quantity according to definition) of water, boiled and reduced to one fourth. One aksha [12 gm each of]: The paste of bharangi, patha, shunthi, maricha, pippali, trivrita, nichula (hijjala), shreyasi (hastipippali), adhaki, murva, danti, bhunimba; chitraka, shveta sariva, krishna sariva, rohisha, bhutika and madayantika along with prior said decoction, two prasthas [640 ml] of cow's ghee should be cooked by adding two prasthas of each of the juice of cow-dung, sour curd prepared of cow's milk, cow's milk and cow's urine, This medicated ghee, known as mahapancagavya is like ambrosia in the treatment (of following)[18-22] | ||
Indications | |||
===== Indications ===== | |||
Apasmara (epilepsy), unmada (insanity), shvayathu (edema), udara (obstinate abdominal diseases including ascitis), gulma (abdominal lumps), arshas (piles), pandu (anemia), kamala (jaundice) and halimaka (a serious type of jaundice). | Apasmara (epilepsy), unmada (insanity), shvayathu (edema), udara (obstinate abdominal diseases including ascitis), gulma (abdominal lumps), arshas (piles), pandu (anemia), kamala (jaundice) and halimaka (a serious type of jaundice). | ||
This medicated ghee should be used regularly every day to dispel inauspiciousness and evil effects of bad planets. It also cures chaturthaka (quartan) type of vishama jwara (irregular fever).[23-24] | This medicated ghee should be used regularly every day to dispel inauspiciousness and evil effects of bad planets. It also cures chaturthaka (quartan) type of vishama jwara (irregular fever).[23-24] | ||