Rajayakshma Chikitsa: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 1,844: | Line 1,844: | ||
बहिःस्पर्शनमाश्रित्य वक्ष्यतेऽतः परं विधिः| | बहिःस्पर्शनमाश्रित्य वक्ष्यतेऽतः परं विधिः| | ||
स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्||१७३|| | स्नेहक्षीराम्बुकोष्ठेषु स्वभ्यक्तमवगाहयेत्||१७३|| | ||
स्रोतोविबन्धमोक्षार्थं बलपुष्ट्यर्थमेव च| | स्रोतोविबन्धमोक्षार्थं बलपुष्ट्यर्थमेव च| | ||
उत्तीर्णं मिश्रकैःस्नेहैः पुनराक्तैः सुखैः करैः||१७४|| | उत्तीर्णं मिश्रकैःस्नेहैः पुनराक्तैः सुखैः करैः||१७४|| | ||
मृद्नीयात् सुखमासीनं सुखं चोत्सादयेन्नरम्| | मृद्नीयात् सुखमासीनं सुखं चोत्सादयेन्नरम्| | ||
जीवन्तीं शतवीर्यां च विकसां सपुनर्नवाम्||१७५|| | जीवन्तीं शतवीर्यां च विकसां सपुनर्नवाम्||१७५|| | ||
अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्| | अश्वगन्धामपामार्गं तर्कारीं मधुकं बलाम्| | ||
विदारीं सर्षपं कुष्ठं तण्डुलानतसीफलम्||१७६|| | विदारीं सर्षपं कुष्ठं तण्डुलानतसीफलम्||१७६|| | ||
माषांस्तिलांश्च किण्वं च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्| | माषांस्तिलांश्च किण्वं च सर्वमेकत्र चूर्णयेत्| | ||
यवचूर्णत्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१७७|| | यवचूर्णत्रिगुणितं दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१७७|| | ||
एतदुत्सादनं कार्यं पुष्टिवर्णबलप्रदम्| | एतदुत्सादनं कार्यं पुष्टिवर्णबलप्रदम्| | ||
गौरसर्षपकल्केन कल्कैश्चापि सुगन्धिभिः||१७८|| | गौरसर्षपकल्केन कल्कैश्चापि सुगन्धिभिः||१७८|| | ||
स्नायादृतुसुखैस्तोयैर्जीवनीयौषधैः शृतैः|१७९| | स्नायादृतुसुखैस्तोयैर्जीवनीयौषधैः शृतैः|१७९| | ||
bahiḥsparśanamāśritya vakṣyatē'taḥ paraṁ vidhiḥ| | bahiḥsparśanamāśritya vakṣyatē'taḥ paraṁ vidhiḥ| | ||
snēhakṣīrāmbukōṣṭhēṣu svabhyaktamavagāhayēt||173|| | snēhakṣīrāmbukōṣṭhēṣu svabhyaktamavagāhayēt||173|| | ||
srōtōvibandhamōkṣārthaṁ balapuṣṭyarthamēva ca| | srōtōvibandhamōkṣārthaṁ balapuṣṭyarthamēva ca| | ||
uttīrṇaṁ miśrakaiḥsnēhaiḥ punarāktaiḥ sukhaiḥ karaiḥ||174|| | uttīrṇaṁ miśrakaiḥsnēhaiḥ punarāktaiḥ sukhaiḥ karaiḥ||174|| | ||
mr̥dnīyāt sukhamāsīnaṁ sukhaṁ cōtsādayēnnaram| | mr̥dnīyāt sukhamāsīnaṁ sukhaṁ cōtsādayēnnaram| | ||
jīvantīṁ śatavīryāṁ ca vikasāṁ sapunarnavām||175|| | jīvantīṁ śatavīryāṁ ca vikasāṁ sapunarnavām||175|| | ||
aśvagandhāmapāmārgaṁ tarkārīṁ madhukaṁ balām| | aśvagandhāmapāmārgaṁ tarkārīṁ madhukaṁ balām| | ||
vidārīṁ sarṣapaṁ kuṣṭhaṁ taṇḍulānatasīphalam||176|| | vidārīṁ sarṣapaṁ kuṣṭhaṁ taṇḍulānatasīphalam||176|| | ||
māṣāṁstilāṁśca kiṇvaṁ ca sarvamēkatra cūrṇayēt| | māṣāṁstilāṁśca kiṇvaṁ ca sarvamēkatra cūrṇayēt| | ||
yavacūrṇatriguṇitaṁ dadhnā yuktaṁ samākṣikam||177|| | yavacūrṇatriguṇitaṁ dadhnā yuktaṁ samākṣikam||177|| | ||
ētadutsādanaṁ kāryaṁ puṣṭivarṇabalapradam| | ētadutsādanaṁ kāryaṁ puṣṭivarṇabalapradam| | ||
gaurasarṣapakalkēna kalkaiścāpi sugandhibhiḥ||178|| | gaurasarṣapakalkēna kalkaiścāpi sugandhibhiḥ||178|| | ||
snāyādr̥tusukhaistōyairjīvanīyauṣadhaiḥ śr̥taiḥ|179| | snāyādr̥tusukhaistōyairjīvanīyauṣadhaiḥ śr̥taiḥ|179| | ||
bahiHsparshanamAshritya vakShyate~ataH paraM vidhiH| | bahiHsparshanamAshritya vakShyate~ataH paraM vidhiH| | ||
snehakShIrAmbukoShTheShu svabhyaktamavagAhayet||173|| | snehakShIrAmbukoShTheShu svabhyaktamavagAhayet||173|| | ||
srotovibandhamokShArthaM balapuShTyarthameva ca| | srotovibandhamokShArthaM balapuShTyarthameva ca| | ||
uttIrNaM mishrakaiHsnehaiH punarAktaiH sukhaiH karaiH||174|| | uttIrNaM mishrakaiHsnehaiH punarAktaiH sukhaiH karaiH||174|| | ||
mRudnIyAt sukhamAsInaM sukhaM cotsAdayennaram| | mRudnIyAt sukhamAsInaM sukhaM cotsAdayennaram| | ||
jIvantIM shatavIryAM ca vikasAM sapunarnavAm||175|| | jIvantIM shatavIryAM ca vikasAM sapunarnavAm||175|| | ||
ashvagandhAmapAmArgaM tarkArIM madhukaM balAm| | ashvagandhAmapAmArgaM tarkArIM madhukaM balAm| | ||
vidArIM sarShapaM kuShThaM taNDulAnatasIphalam||176|| | vidArIM sarShapaM kuShThaM taNDulAnatasIphalam||176|| | ||
mAShAMstilAMshca kiNvaM ca sarvamekatra cUrNayet| | mAShAMstilAMshca kiNvaM ca sarvamekatra cUrNayet| | ||
yavacUrNatriguNitaM dadhnA yuktaM samAkShikam||177|| | yavacUrNatriguNitaM dadhnA yuktaM samAkShikam||177|| | ||
etadutsAdanaM kAryaM puShTivarNabalapradam| | etadutsAdanaM kAryaM puShTivarNabalapradam| | ||
gaurasarShapakalkena kalkaishcApi sugandhibhiH||178|| | gaurasarShapakalkena kalkaishcApi sugandhibhiH||178|| | ||
snAyAdRutusukhaistoyairjIvanIyauShadhaiH shRutaiH|179| | snAyAdRutusukhaistoyairjIvanIyauShadhaiH shRutaiH|179| | ||
The patient, after being proper therapeutic massage, should be given a tub- bath with unctuous liquid, milk and water in order to mitigate the constriction of the channels and to enhance vigor and plumpness. After tub-bath, the patient should be made to sit at his ease and once again be treated with a gentle massage lightly with hands utilizing mishraka sneha( mixed forms of sneha), and then with a massage mixed with powder and unctuous matter as described below. Take cork swallow wort,scotch grass, mudar, hog-weed, winter cherry, rough chaff, wind killer, liquorice, heart-leaved sida, white yam, rape seed, costus, rice, linseed, ebony gram, til and yeast, and powder the mixture . Co-mix this with thrice its quantity of barley powder and integrate curds and honey; this should be utilized for massage for promoting plumpness, complexion and vitality. Then the patient should take a bath in water in which have been boiled vitality-enhancing herbs, the paste of white mustard and the paste of fragrant substances, cooling the water to the degree of temperature found congenial in the particular season. [173-179] | |||
The patient, after being proper therapeutic massage, should be given a tub- bath with unctuous liquid, milk and water in order to mitigate the constriction of the channels and to enhance vigor and plumpness. After tub-bath, the patient should be made to sit at his ease and once again be treated with a gentle massage lightly with hands utilizing ''mishraka sneha''( mixed forms of ''sneha''), and then with a massage mixed with powder and unctuous matter as described below. Take cork swallow wort, scotch grass, ''mudar'', hog-weed, winter cherry, rough chaff, wind killer, liquorice, heart-leaved ''sida'', white yam, rape seed, costus, rice, linseed, ebony gram, ''til'' and yeast, and powder the mixture . Co-mix this with thrice its quantity of barley powder and integrate curds and honey; this should be utilized for massage for promoting plumpness, complexion and vitality. Then the patient should take a bath in water in which have been boiled vitality-enhancing herbs, the paste of white mustard and the paste of fragrant substances, cooling the water to the degree of temperature found congenial in the particular season. [173-179] | |||
==== Lifestyle treatments ==== | ==== Lifestyle treatments ==== | ||