Bastisutriyam Siddhi: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 629: | Line 629: | ||
यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| | यष्ट्याह्वयस्याष्टपलेन सिद्धं पयः शताह्वाफलपिप्पलीभिः| | ||
युक्तं ससर्पिर्मधु वातरक्तवैस्वर्यवीसर्पहितो निरूहः||४६|| | युक्तं ससर्पिर्मधु वातरक्तवैस्वर्यवीसर्पहितो निरूहः||४६|| | ||
यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| | यष्ट्याह्वलोध्राभयचन्दनैश्च शृतं पयोऽग्र्यं कमलोत्पलैश्च| | ||
सशर्करं क्षौद्रयुतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||४७|| | सशर्करं क्षौद्रयुतं सुशीतं पित्तामयान् हन्ति सजीवनीयम्||४७|| | ||
| Line 634: | Line 635: | ||
yaṣṭyāhvayasyāṣṭapalēna siddhaṁ payaḥ śatāhvāphalapippalībhiḥ| | yaṣṭyāhvayasyāṣṭapalēna siddhaṁ payaḥ śatāhvāphalapippalībhiḥ| | ||
yuktaṁ sasarpirmadhu vātaraktavaisvaryavīsarpahitō nirūhaḥ||46|| | yuktaṁ sasarpirmadhu vātaraktavaisvaryavīsarpahitō nirūhaḥ||46|| | ||
yaṣṭyāhvalōdhrābhayacandanaiśca śr̥taṁ payō'gryaṁ kamalōtpalaiśca| | yaṣṭyāhvalōdhrābhayacandanaiśca śr̥taṁ payō'gryaṁ kamalōtpalaiśca| | ||
saśarkaraṁ kṣaudrayutaṁ suśītaṁ pittāmayān hanti sajīvanīyam||47|| | saśarkaraṁ kṣaudrayutaṁ suśītaṁ pittāmayān hanti sajīvanīyam||47|| | ||
| Line 639: | Line 641: | ||
yaShTyAhvayasyAShTapalena siddhaM payaH shatAhvAphalapippalIbhiH| | yaShTyAhvayasyAShTapalena siddhaM payaH shatAhvAphalapippalIbhiH| | ||
yuktaM sasarpirmadhu vAtaraktavaisvaryavIsarpahito nirUhaH||46|| | yuktaM sasarpirmadhu vAtaraktavaisvaryavIsarpahito nirUhaH||46|| | ||
yaShTyAhvalodhrAbhayacandanaishca shRutaM payo~agryaM kamalotpalaishca| | yaShTyAhvalodhrAbhayacandanaishca shRutaM payo~agryaM kamalotpalaishca| | ||
sasharkaraM kShaudrayutaM sushItaM pittAmayAn hanti sajIvanIyam||47|| | sasharkaraM kShaudrayutaM sushItaM pittAmayAn hanti sajIvanIyam||47|| | ||
| Line 649: | Line 652: | ||
Kvātha dravya: kshīrapākārtha kalka dravya- yashţi, lodhra, uśīra, chandana, padma, utpala 4 Prasruta | Kvātha dravya: kshīrapākārtha kalka dravya- yashţi, lodhra, uśīra, chandana, padma, utpala 4 Prasruta | ||
Āvāpa–sharkarā | Āvāpa–sharkarā | ||
Guņa- Pitta roga nāshaka | Guņa- Pitta roga nāshaka[46-47] | ||
द्विकार्षिकाश्चन्दनपद्मकर्धियष्ट्याह्वरास्नावृषसारिवाश्च| | द्विकार्षिकाश्चन्दनपद्मकर्धियष्ट्याह्वरास्नावृषसारिवाश्च| | ||
सलोध्रमञ्जिष्ठमथाप्यनन्ताबलास्थिरादितृणपञ्चमूलम् ||४८|| | सलोध्रमञ्जिष्ठमथाप्यनन्ताबलास्थिरादितृणपञ्चमूलम् ||४८|| | ||
तोये समुत्क्वाथ्य रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| | तोये समुत्क्वाथ्य रसेन तेन शृतं पयोऽर्धाढकमम्बुहीनम्| | ||
जीवन्तिमेदर्धिशतावरीभिर्वीराद्विकाकोलिकशेरुकाभिः||४९|| | जीवन्तिमेदर्धिशतावरीभिर्वीराद्विकाकोलिकशेरुकाभिः||४९|| | ||
सितोपलाजीवकपद्मरेणु प्रपौण्डरीकैः कमलोत्पलैश्च| | सितोपलाजीवकपद्मरेणु प्रपौण्डरीकैः कमलोत्पलैश्च| | ||
लोध्रात्मगुप्तामधुकैर्विदारीमुञ्जातकैः केशरचन्दनैश्च||५०|| | लोध्रात्मगुप्तामधुकैर्विदारीमुञ्जातकैः केशरचन्दनैश्च||५०|| | ||
पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| | पिष्टैर्घृतक्षौद्रयुतैर्निरूहं ससैन्धवं शीतलमेव दद्यात्| | ||
प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात् परिषिक्तगात्रः||५१|| | प्रत्यागते धन्वरसेन शालीन् क्षीरेण वाऽद्यात् परिषिक्तगात्रः||५१|| | ||
दाहातिसारप्रदरास्रपित्तहृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| | दाहातिसारप्रदरास्रपित्तहृत्पाण्डुरोगान् विषमज्वरं च| | ||
सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||५२|| | सगुल्ममूत्रग्रहकामलादीन् सर्वामयान् पित्तकृतान्निहन्ति||५२|| | ||
| Line 664: | Line 671: | ||
dvikārṣikāścandanapadmakardhiyaṣṭyāhvarāsnāvr̥ṣasārivāśca| | dvikārṣikāścandanapadmakardhiyaṣṭyāhvarāsnāvr̥ṣasārivāśca| | ||
salōdhramañjiṣṭhamathāpyanantābalāsthirāditr̥ṇapañcamūlam ||48|| | salōdhramañjiṣṭhamathāpyanantābalāsthirāditr̥ṇapañcamūlam ||48|| | ||
tōyē samutkvāthya rasēna tēna śr̥taṁ payō'rdhāḍhakamambuhīnam| | tōyē samutkvāthya rasēna tēna śr̥taṁ payō'rdhāḍhakamambuhīnam| | ||
jīvantimēdardhiśatāvarībhirvīrādvikākōlikaśērukābhiḥ||49|| | jīvantimēdardhiśatāvarībhirvīrādvikākōlikaśērukābhiḥ||49|| | ||
sitōpalājīvakapadmarēṇu prapauṇḍarīkaiḥ kamalōtpalaiśca| | sitōpalājīvakapadmarēṇu prapauṇḍarīkaiḥ kamalōtpalaiśca| | ||
lōdhrātmaguptāmadhukairvidārīmuñjātakaiḥ kēśaracandanaiśca||50|| | lōdhrātmaguptāmadhukairvidārīmuñjātakaiḥ kēśaracandanaiśca||50|| | ||
piṣṭairghr̥takṣaudrayutairnirūhaṁ sasaindhavaṁ śītalamēva dadyāt| | piṣṭairghr̥takṣaudrayutairnirūhaṁ sasaindhavaṁ śītalamēva dadyāt| | ||
pratyāgatē dhanvarasēna śālīn kṣīrēṇa vā'dyāt pariṣiktagātraḥ||51|| | pratyāgatē dhanvarasēna śālīn kṣīrēṇa vā'dyāt pariṣiktagātraḥ||51|| | ||
dāhātisārapradarāsrapittahr̥tpāṇḍurōgān viṣamajvaraṁ ca| | dāhātisārapradarāsrapittahr̥tpāṇḍurōgān viṣamajvaraṁ ca| | ||
sagulmamūtragrahakāmalādīn sarvāmayān pittakr̥tānnihanti||52|| | sagulmamūtragrahakāmalādīn sarvāmayān pittakr̥tānnihanti||52|| | ||
| Line 675: | Line 686: | ||
dvikArShikAshcandanapadmakardhiyaShTyAhvarAsnAvRuShasArivAshca| | dvikArShikAshcandanapadmakardhiyaShTyAhvarAsnAvRuShasArivAshca| | ||
salodhrama~jjiShThamathApyanantAbalAsthirAditRuNapa~jcamUlam ||48|| | salodhrama~jjiShThamathApyanantAbalAsthirAditRuNapa~jcamUlam ||48|| | ||
toye samutkvAthya rasena tena shRutaM payo~ardhADhakamambuhInam| | toye samutkvAthya rasena tena shRutaM payo~ardhADhakamambuhInam| | ||
jIvantimedardhishatAvarIbhirvIrAdvikAkolikasherukAbhiH||49|| | jIvantimedardhishatAvarIbhirvIrAdvikAkolikasherukAbhiH||49|| | ||
sitopalAjIvakapadmareNu prapauNDarIkaiH kamalotpalaishca| | sitopalAjIvakapadmareNu prapauNDarIkaiH kamalotpalaishca| | ||
lodhrAtmaguptAmadhukairvidArImu~jjAtakaiH kesharacandanaishca||50|| | lodhrAtmaguptAmadhukairvidArImu~jjAtakaiH kesharacandanaishca||50|| | ||
piShTairghRutakShaudrayutairnirUhaM sasaindhavaM shItalameva dadyAt| | piShTairghRutakShaudrayutairnirUhaM sasaindhavaM shItalameva dadyAt| | ||
pratyAgate dhanvarasena shAlIn kShIreNa vA~adyAt pariShiktagAtraH||51|| | pratyAgate dhanvarasena shAlIn kShIreNa vA~adyAt pariShiktagAtraH||51|| | ||
dAhAtisArapradarAsrapittahRutpANDurogAn viShamajvaraM ca| | dAhAtisArapradarAsrapittahRutpANDurogAn viShamajvaraM ca| | ||
sagulmamUtragrahakAmalAdIn sarvAmayAn pittakRutAnnihanti||52|| | sagulmamUtragrahakAmalAdIn sarvAmayAn pittakRutAnnihanti||52|| | ||
Dravya Dose | Dravya Dose | ||
Madhu 2 Madhu-prasruta | Madhu 2 Madhu-prasruta | ||
Saindhava 1 Karsha | Saindhava 1 Karsha | ||
Sneha-ghrita 2 Prasruta | Sneha-ghrita 2 Prasruta | ||
Kalka dravya- jivanti, meda, vriddhi, shatavari, kshiravidari, kakoli, kasheru, mishri, jivaka, kamala kesara, | |||
''Kalka dravya- jivanti, meda, vriddhi, shatavari, kshiravidari, kakoli, kasheru, mishri, jivaka, kamala kesara, punďarika kashtha, rakta kamala, neela kamala, atmagupta, yashţi,vidārikanda, munjātaka, nagakeshara, Chandana,'' one Prasruta | |||
Kvātha dravya- chandana, padmakāshţha, vriddhi, yashţi, rāsnā, vāsā, anantamūla, lodhra, manjishţhā, anantā, balāmūla, sthirādi varga, truņapancamūla (2 tolā each) jala-8 parts; reduced to 1/4thkshīra-½ aďhaka; boiled till kshīrāvaśesha. 4 Prasruta | Kvātha dravya- chandana, padmakāshţha, vriddhi, yashţi, rāsnā, vāsā, anantamūla, lodhra, manjishţhā, anantā, balāmūla, sthirādi varga, truņapancamūla (2 tolā each) jala-8 parts; reduced to 1/4thkshīra-½ aďhaka; boiled till kshīrāvaśesha. 4 Prasruta | ||
Guņa- destroys dāha, atisāra, pradara, raktapitta, hrodroga, pānďu roga, vishama jwara, gulma, mūtrakricchra, kāmalā and pittaja vikāra. | Guņa- destroys dāha, atisāra, pradara, raktapitta, hrodroga, pānďu roga, vishama jwara, gulma, mūtrakricchra, kāmalā and pittaja vikāra.[48-52] | ||
द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः| | द्राक्षादिकाश्मर्यमधूकसेव्यैः ससारिवाचन्दनशीतपाक्यैः| | ||