Sharira Vichaya Sharira: Difference between revisions
Pallavmishra (talk | contribs) |
Pallavmishra (talk | contribs) |
||
| Line 188: | Line 188: | ||
कार्त्स्न्येन शरीरवृध्दिकरास्त्विमे भावा भवन्ति; तद्यथा- कालयोगः, स्वभावसंसिध्दि:, आहारसौष्ठवम्,अविघातश्चेति||१२|| | कार्त्स्न्येन शरीरवृध्दिकरास्त्विमे भावा भवन्ति; तद्यथा- कालयोगः, स्वभावसंसिध्दि:, आहारसौष्ठवम्,अविघातश्चेति||१२|| | ||
kārtsnyēna śarīravr̥ddhikarāstvimē bhāvā bhavanti; tadyathā- kālayōgaḥ, svabhāvasaṁsiddhiḥ, āhārasauṣṭhavam,avighātaścēti||12|| | kārtsnyēna śarīravr̥ddhikarāstvimē bhāvā bhavanti; tadyathā- kālayōgaḥ, svabhāvasaṁsiddhiḥ, āhārasauṣṭhavam,avighātaścēti||12|| | ||
kArtsnyena sharIravRuddhikarAstvime bhAvA bhavanti; tadyathA- kAlayogaH, svabhAvasaMsiddhiH, AhArasauShThavam, avighAtashceti||12|| | kArtsnyena sharIravRuddhikarAstvime bhAvA bhavanti; tadyathA- kAlayogaH, svabhAvasaMsiddhiH, AhArasauShThavam, avighAtashceti||12|| | ||
Overall, the following factors are responsible for the growth of the body: | Overall, the following factors are responsible for the growth of the body: | ||
#Favourable time (in terms of age and season): For example, youth is the proper time for the growth of an individual. | |||
#Natural tendencies: For example, favourable natural tendency for growth of an individual’s body (these factors may be unseen). | |||
#Observance of all rule of taking diet of good quality. | |||
Factors responsible for strength | #Absence of inhibiting factors for growth i.e. not indulging one in improper, less or excess utilization [12] | ||
==== Factors responsible for strength ==== | |||
बलवृध्दिकरास्त्विमे भावा भवन्ति| | बलवृध्दिकरास्त्विमे भावा भवन्ति| | ||
तद्यथा- बलवत्पुरुषे देशे जन्म बलवत्पुरुषे काले च, सुखश्च कालयोगः, बीजक्षेत्रगुणसंपच्च, आहारसंपच्च, शरीरसंपच्च,सात्म्यसंपच्च, सत्त्वसंपच्च, स्वभावसंसिध्दिश्च, यौवनं च, कर्म च, संहर्षश्चेति||१३|| | तद्यथा- बलवत्पुरुषे देशे जन्म बलवत्पुरुषे काले च, सुखश्च कालयोगः, बीजक्षेत्रगुणसंपच्च, आहारसंपच्च, शरीरसंपच्च,सात्म्यसंपच्च, सत्त्वसंपच्च, स्वभावसंसिध्दिश्च, यौवनं च, कर्म च, संहर्षश्चेति||१३|| | ||
balavr̥ddhikarāstvimē bhāvā bhavanti| | |||
tadyathā- balavatpuruṣē dēśē janma balavatpuruṣē kālē ca, sukhaśca kālayōgaḥ, bījakṣētraguṇasampacca,āhārasampacca, śarīrasampacca, sātmyasampacca, sattvasampacca, svabhāvasaṁsiddhiśca, yauvanaṁ ca, karma ca,saṁharṣaścēti||13|| | tadyathā- balavatpuruṣē dēśē janma balavatpuruṣē kālē ca, sukhaśca kālayōgaḥ, bījakṣētraguṇasampacca,āhārasampacca, śarīrasampacca, sātmyasampacca, sattvasampacca, svabhāvasaṁsiddhiśca, yauvanaṁ ca, karma ca,saṁharṣaścēti||13|| | ||
balavRuddhikarAstvime bhAvA bhavanti| | balavRuddhikarAstvime bhAvA bhavanti| | ||
tadyathA- balavatpuruShe deshe janma balavatpuruShe kAle ca, sukhashca kAlayogaH, bIjakShetraguNasampacca, AhArasampacca, sharIrasampacca,sAtmyasampacca, sattvasampacca, svabhAvasaMsiddhishca, yauvanaM ca, karma ca, saMharShashceti||13|| | tadyathA- balavatpuruShe deshe janma balavatpuruShe kAle ca, sukhashca kAlayogaH, bIjakShetraguNasampacca, AhArasampacca, sharIrasampacca,sAtmyasampacca, sattvasampacca, svabhAvasaMsiddhishca, yauvanaM ca, karma ca, saMharShashceti||13|| | ||
The following factors are responsible for enhancing strength: | The following factors are responsible for enhancing strength: | ||
1. Birth in a geographical region where people are naturally strong | 1. Birth in a geographical region where people are naturally strong | ||
2. Birth in a race of strong people | 2. Birth in a race of strong people | ||
| Line 216: | Line 225: | ||
11. Youth | 11. Youth | ||
12. Exercise | 12. Exercise | ||
13. Cheerful nature | 13. Cheerful nature [13] | ||
Factors responsible for transformation of food | |||
==== Factors responsible for transformation of food ==== | |||
आहारपरिणामकरास्त्विमे भावा भवन्ति| | आहारपरिणामकरास्त्विमे भावा भवन्ति| | ||
तद्यथा- ऊष्मा, वायुः, क्लेदः, स्नेहः, कालः, समयोगश्चेति ||१४|| | तद्यथा- ऊष्मा, वायुः, क्लेदः, स्नेहः, कालः, समयोगश्चेति ||१४|| | ||
āhārapariṇāmakarāstvimē bhāvā bhavanti| | āhārapariṇāmakarāstvimē bhāvā bhavanti| | ||
tadyathā- ūṣmā, vāyuḥ, klēdaḥ, snēhaḥ, kālaḥ, samayōgaścēti ||14|| | tadyathā- ūṣmā, vāyuḥ, klēdaḥ, snēhaḥ, kālaḥ, samayōgaścēti ||14|| | ||
AhArapariNAmakarAstvime bhAvA bhavanti| | AhArapariNAmakarAstvime bhAvA bhavanti| | ||
tadyathA- UShmA, vAyuH, kledaH, snehaH, kAlaH, samayogashceti ||14|| | tadyathA- UShmA, vAyuH, kledaH, snehaH, kAlaH, samayogashceti ||14|| | ||
Factors responsible for transformation (digestion, assimilation and metabolism) of food are ushma, vayu, kleda, sneha, kala (time required for digestion) and samayoga (appropriate administration). | Factors responsible for transformation (digestion, assimilation and metabolism) of food are ''ushma, vayu, kleda, sneha, kala'' (time required for digestion) and ''samayoga'' (appropriate administration). [14] | ||
तत्र तु खल्वेषामूष्मादीनामाहारपरिणामकराणां भावानामिमे कर्मविशेषा भवन्ति| | तत्र तु खल्वेषामूष्मादीनामाहारपरिणामकराणां भावानामिमे कर्मविशेषा भवन्ति| | ||
तद्यथा- ऊष्मा पचति, वायुरपकर्षति, क्लेदः शैथिल्यमापादयति, स्नेहो मार्दवं जनयति, कालः पर्याप्तिमभिनिर्वर्तयति,समयोगस्त्वेषां परिणामधातुसाम्यकरः सम्पद्यते||१५|| | तद्यथा- ऊष्मा पचति, वायुरपकर्षति, क्लेदः शैथिल्यमापादयति, स्नेहो मार्दवं जनयति, कालः पर्याप्तिमभिनिर्वर्तयति,समयोगस्त्वेषां परिणामधातुसाम्यकरः सम्पद्यते||१५|| | ||