Charak Samhita

Shadvirechanashatashritiya Adhyaya: Difference between revisions

← Older editNewer edit →
VisualWikitext
Line 303: Line 303:


मृद्वीकामधुकमधुपर्णीमेदाविदारीकाकोलीक्षीरकालोलीजीवकजीवन्तीशालपर्ण्य इति दशेमानि स्नेहोपगानि भवन्ति (२१),  
मृद्वीकामधुकमधुपर्णीमेदाविदारीकाकोलीक्षीरकालोलीजीवकजीवन्तीशालपर्ण्य इति दशेमानि स्नेहोपगानि भवन्ति (२१),  
शोभाञ्जनकैरण्डार्कवृश्चीरपुनर्नवायवतिलकुलत्थमाषबदराणीति  
शोभाञ्जनकैरण्डार्कवृश्चीरपुनर्नवायवतिलकुलत्थमाषबदराणीति  
दशेमानि स्वेदोपगानि भवन्ति (२२),  
दशेमानि स्वेदोपगानि भवन्ति (२२),  
मधुमधुककोविदारकर्बुदारनीपविदुलबिम्बीशणपुष्पीसदापुष्पाप्रत्यक्पुष्पा  
मधुमधुककोविदारकर्बुदारनीपविदुलबिम्बीशणपुष्पीसदापुष्पाप्रत्यक्पुष्पा  
इति दशेमानि वमनोपगानि भवन्ति (२३),  
इति दशेमानि वमनोपगानि भवन्ति (२३),  
द्राक्षाकाश्मर्यपरूषकाभयामलकबिभीतककुवलबदरकर्कन्धुपीलूनीति  
द्राक्षाकाश्मर्यपरूषकाभयामलकबिभीतककुवलबदरकर्कन्धुपीलूनीति  
दशेमानि विरेचनोपगानि भवन्ति (२४),  
दशेमानि विरेचनोपगानि भवन्ति (२४),  
त्रिवृद्बिल्वपिप्पलीकुष्ठसर्षपवचावत्सकफलशतपुष्पामधुकमदनफलानीति दशेमान्यास्थापनोपगानि भवन्ति (२५),  
त्रिवृद्बिल्वपिप्पलीकुष्ठसर्षपवचावत्सकफलशतपुष्पामधुकमदनफलानीति दशेमान्यास्थापनोपगानि भवन्ति (२५),  
रास्नासुरदारुबिल्वमदनशतपुष्पावृश्चीरपुनर्नवाश्वदंष्ट्राग्निमन्थश्योनाका इति दशेमान्यनुवासनोपगानि भवन्ति (२६),  
रास्नासुरदारुबिल्वमदनशतपुष्पावृश्चीरपुनर्नवाश्वदंष्ट्राग्निमन्थश्योनाका इति दशेमान्यनुवासनोपगानि भवन्ति (२६),  
ज्योतिष्मतीक्षवकमरिचपिप्पलीविडङ्गशिग्रुसर्षपापामार्गतण्डुलश्वेतामहाश्वेता इति दशेमानि शिरोविरेचनोपगानि भवन्ति (२७),  
ज्योतिष्मतीक्षवकमरिचपिप्पलीविडङ्गशिग्रुसर्षपापामार्गतण्डुलश्वेतामहाश्वेता इति दशेमानि शिरोविरेचनोपगानि भवन्ति (२७),  
इति सप्तकः कषायवर्गः||१३||  
इति सप्तकः कषायवर्गः||१३||  


mr̥dvīkāmadhukamadhuparṇīmēdāvidārīkākōlīkṣīrakālōlījīvakajīvantīśālaparṇya iti daśēmāni snēhōpagāni bhavanti (21),  
mr̥dvīkāmadhukamadhuparṇīmēdāvidārīkākōlīkṣīrakālōlījīvakajīvantīśālaparṇya iti daśēmāni snēhōpagāni bhavanti (21),  
śōbhāñjanakairaṇḍārkavr̥ścīrapunarnavāyavatilakulatthamāṣabadarāṇīti daśēmāni svēdōpagāni bhavanti (22),  
śōbhāñjanakairaṇḍārkavr̥ścīrapunarnavāyavatilakulatthamāṣabadarāṇīti daśēmāni svēdōpagāni bhavanti (22),  
madhumadhukakōvidārakarbudāranīpavidulabimbīśaṇapuṣpīsadāpuṣpāpratyakpuṣpā iti daśēmāni vamanōpagāni bhavanti (23),  
madhumadhukakōvidārakarbudāranīpavidulabimbīśaṇapuṣpīsadāpuṣpāpratyakpuṣpā iti daśēmāni vamanōpagāni bhavanti (23),  
drākṣākāśmaryaparūṣakābhayāmalakabibhītakakuvalabadarakarkandhupīlūnīti daśēmāni virēcanōpagāni bhavanti (24),  
drākṣākāśmaryaparūṣakābhayāmalakabibhītakakuvalabadarakarkandhupīlūnīti daśēmāni virēcanōpagāni bhavanti (24),  
trivr̥dbilvapippalīkuṣṭhasarṣapavacāvatsakaphalaśatapuṣpāmadhukamadanaphalānīti daśēmānyāsthāpanōpagāni bhavanti (25),  
trivr̥dbilvapippalīkuṣṭhasarṣapavacāvatsakaphalaśatapuṣpāmadhukamadanaphalānīti daśēmānyāsthāpanōpagāni bhavanti (25),  
rāsnāsuradārubilvamadanaśatapuṣpāvr̥ścīrapunarnavāśvadaṁṣṭrāgnimanthaśyōnākā iti daśēmānyanuvāsanōpagāni bhavanti (26),  
rāsnāsuradārubilvamadanaśatapuṣpāvr̥ścīrapunarnavāśvadaṁṣṭrāgnimanthaśyōnākā iti daśēmānyanuvāsanōpagāni bhavanti (26),  
jyōtiṣmatīkṣavakamaricapippalīviḍaṅgaśigrusarṣapāpāmārgataṇḍulaśvētāmahāśvētā iti daśēmāni śirōvirēcanōpagāni bhavanti (27),  
 
jyōtiṣmatīkṣavakamaricapippalīviḍaṅgaśigrusarṣapāpāmārgataṇḍulaśvētāmahāśvētā iti daśēmāni śirōvirēcanōpagāni bhavanti (27),
iti saptakaḥ kaṣāyavargaḥ||13||  
iti saptakaḥ kaṣāyavargaḥ||13||  


mRudvIkAmadhukamadhuparNImedAvidArIkAkolIkShIrakAlolIjIvakajIvantIshAlaparNya iti dashemAni snehopagAni bhavanti (21),
mRudvIkAmadhukamadhuparNImedAvidArIkAkolIkShIrakAlolIjIvakajIvantIshAlaparNya iti dashemAni snehopagAni bhavanti (21),
shobhA~jjanakairaNDArkavRushcIrapunarnavAyavatilakulatthamAShabadarANIti dashemAni svedopagAni bhavanti (22),
shobhA~jjanakairaNDArkavRushcIrapunarnavAyavatilakulatthamAShabadarANIti dashemAni svedopagAni bhavanti (22),
madhumadhukakovidArakarbudAranIpavidulabimbIshaNapuShpIsadApuShpApratyakpuShpA iti dashemAni vamanopagAni bhavanti (23),
madhumadhukakovidArakarbudAranIpavidulabimbIshaNapuShpIsadApuShpApratyakpuShpA iti dashemAni vamanopagAni bhavanti (23),
drAkShAkAshmaryaparUShakAbhayAmalakabibhItakakuvalabadarakarkandhupIlUnIti dashemAni virecanopagAni bhavanti (24),
drAkShAkAshmaryaparUShakAbhayAmalakabibhItakakuvalabadarakarkandhupIlUnIti dashemAni virecanopagAni bhavanti (24),
trivRudbilvapippalIkuShThasarShapavacAvatsakaphalashatapuShpAmadhukamadanaphalAnIti dashemAnyAsthApanopagAni bhavanti (25),
trivRudbilvapippalIkuShThasarShapavacAvatsakaphalashatapuShpAmadhukamadanaphalAnIti dashemAnyAsthApanopagAni bhavanti (25),
rAsnAsuradArubilvamadanashatapuShpAvRushcIrapunarnavAshvadaMShTrAgnimanthashyonAkA iti dashemAnyanuvAsanopagAni bhavanti (26),
rAsnAsuradArubilvamadanashatapuShpAvRushcIrapunarnavAshvadaMShTrAgnimanthashyonAkA iti dashemAnyanuvAsanopagAni bhavanti (26),
jyotiShmatIkShavakamaricapippalIviDa~ggashigrusarShapApAmArgataNDulashvetAmahAshvetA iti dashemAni shirovirecanopagAni bhavanti (27), iti saptakaHkaShAyavargaH||13||
 
jyotiShmatIkShavakamaricapippalIviDa~ggashigrusarShapApAmArgataNDulashvetAmahAshvetA iti dashemAni shirovirecanopagAni bhavanti (27),  
 
iti saptakaHkaShAyavargaH||13||


Group V: Seven subgroups of medicines  
Group V: Seven subgroups of medicines  
Line 344: Line 366:
जम्ब्वाम्रपल्लवमातुलुङ्गाम्लबदरदाडिमयवयष्टिकोशीरमृल्लाजा  
जम्ब्वाम्रपल्लवमातुलुङ्गाम्लबदरदाडिमयवयष्टिकोशीरमृल्लाजा  
इति दशेमानि छर्दिनिग्रहणानि भवन्ति (२८),  
इति दशेमानि छर्दिनिग्रहणानि भवन्ति (२८),  
नागरधन्वयवासकमुस्तपर्पटकचन्दनकिराततिक्तकगुडूचीह्रीवेरधान्यकपटोलानीति दशेमानि तृष्णानिग्रहणानि भवन्ति (२९),  
 
शटीपुष्करमूलबदरबीजकण्टकारिकाबृहतीवृक्षरुहाभयापिप्पलीदुरालभाकुलीरशृङ्ग्य इति दशेमानि हिक्कानिग्रहणानि भवन्ति (३०), इति त्रिकः कषायवर्गः||१||  
नागरधन्वयवासकमुस्तपर्पटकचन्दनकिराततिक्तकगुडूचीह्रीवेरधान्यकपटोलानीति दशेमानि तृष्णानिग्रहणानि भवन्ति (२९),
शटीपुष्करमूलबदरबीजकण्टकारिकाबृहतीवृक्षरुहाभयापिप्पलीदुरालभाकुलीरशृङ्ग्य इति दशेमानि हिक्कानिग्रहणानि भवन्ति (३०), इति त्रिकः कषायवर्गः||१४||  
 
jambvāmrapallavamātuluṅgāmlabadaradāḍimayavayaṣṭikōśīramr̥llājā iti daśēmāni chardinigrahaṇāni bhavanti (28),  
jambvāmrapallavamātuluṅgāmlabadaradāḍimayavayaṣṭikōśīramr̥llājā iti daśēmāni chardinigrahaṇāni bhavanti (28),  
nāgaradhanvayavāsakamustaparpaṭakacandanakirātatiktakaguḍūcīhrīvēradhānyakapaṭōlānīti daśēmāni tr̥ṣṇānigrahaṇāni bhavanti(29),  
 
nāgaradhanvayavāsakamustaparpaṭakacandanakirātatiktakaguḍūcīhrīvēradhānyakapaṭōlānīti daśēmāni tr̥ṣṇānigrahaṇāni bhavanti(29),
śaṭīpuṣkaramūlabadarabījakaṇṭakārikābr̥hatīvr̥kṣaruhābhayāpippalīdurālabhākulīraśr̥ṅgya iti daśēmāni hikkānigrahaṇāni bhavanti (30),  
śaṭīpuṣkaramūlabadarabījakaṇṭakārikābr̥hatīvr̥kṣaruhābhayāpippalīdurālabhākulīraśr̥ṅgya iti daśēmāni hikkānigrahaṇāni bhavanti (30),  
iti trikaḥ kaṣāyavargaḥ||14||
iti trikaḥ kaṣāyavargaḥ||14||


jambvAmrapallavamAtulu~ggAmlabadaradADimayavayaShTikoshIramRullAjA iti dashemAni chardinigrahaNAni bhavanti (28),
jambvAmrapallavamAtulu~ggAmlabadaradADimayavayaShTikoshIramRullAjA iti dashemAni chardinigrahaNAni bhavanti (28),
nAgaradhanvayavAsakamustaparpaTakacandanakirAtatiktakaguDUcIhrIveradhAnyakapaTolAnIti dashemAni tRuShNAnigrahaNAni bhavanti (29),
nAgaradhanvayavAsakamustaparpaTakacandanakirAtatiktakaguDUcIhrIveradhAnyakapaTolAnIti dashemAni tRuShNAnigrahaNAni bhavanti (29),
shaTIpuShkaramUlabadarabIjakaNTakArikAbRuhatIvRukSharuhAbhayApippalIdurAlabhAkulIrashRu~ggya iti dashemAni hikkAnigrahaNAni bhavanti (30),  
shaTIpuShkaramUlabadarabIjakaNTakArikAbRuhatIvRukSharuhAbhayApippalIdurAlabhAkulIrashRu~ggya iti dashemAni hikkAnigrahaNAni bhavanti (30),  
iti trikaHkaShAyavargaH||14||  
iti trikaHkaShAyavargaH||14||  


Line 366: Line 397:
प्रियङ्ग्वनन्ताम्रास्थिकट्वङ्गलोध्रमोचरससमङ्गाधातकीपुष्पपद्मापद्मकेशराणीति  
प्रियङ्ग्वनन्ताम्रास्थिकट्वङ्गलोध्रमोचरससमङ्गाधातकीपुष्पपद्मापद्मकेशराणीति  
दशेमानि पुरीषसङ्ग्रहणीयानि भवन्ति (३१),  
दशेमानि पुरीषसङ्ग्रहणीयानि भवन्ति (३१),  
जम्बुशल्लकीत्वक्कच्छुरामधूकशाल्मलीश्रीवेष्टकभृष्टमृत्पयस्योत्पलतिलकणा इति दशेमानि पुरीषविरजनीयानि भवन्ति (३२),  
जम्बुशल्लकीत्वक्कच्छुरामधूकशाल्मलीश्रीवेष्टकभृष्टमृत्पयस्योत्पलतिलकणा इति दशेमानि पुरीषविरजनीयानि भवन्ति (३२),  
जम्ब्वाम्रप्लक्षवटकपीतनोडुम्बराश्वत्थभल्लातकाश्मन्तकसोमवल्का  
जम्ब्वाम्रप्लक्षवटकपीतनोडुम्बराश्वत्थभल्लातकाश्मन्तकसोमवल्का  
इति दशेमानि मूत्रसङ्ग्रहणीयानि भवन्ति (३३),  
इति दशेमानि मूत्रसङ्ग्रहणीयानि भवन्ति (३३),  
पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रमधुकप्रियङ्गुधातकीपुष्पाणीति दशेमानि मूत्रविरजनीयानि भवन्ति (३४),  
पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिकपुण्डरीकशतपत्रमधुकप्रियङ्गुधातकीपुष्पाणीति दशेमानि मूत्रविरजनीयानि भवन्ति (३४),  
वृक्षादनीश्वदंष्ट्रावसुकवशिरपाषाणभेददर्भकुशकाशगुन्द्रेत्कटमूलानीति  
वृक्षादनीश्वदंष्ट्रावसुकवशिरपाषाणभेददर्भकुशकाशगुन्द्रेत्कटमूलानीति  
दशेमानि मूत्रविरेचनीयानि भवन्ति (३५),  
दशेमानि मूत्रविरेचनीयानि भवन्ति (३५),  
इति पञ्चकः कषायवर्गः||१५||  
इति पञ्चकः कषायवर्गः||१५||  


priyaṅgvanantāmrāsthikaṭvaṅgalōdhramōcarasasamaṅgādhātakīpuṣpapadmāpadmakēśarāṇīti daśēmāni purīṣasaṅgrahaṇīyānibhavanti (31),  
priyaṅgvanantāmrāsthikaṭvaṅgalōdhramōcarasasamaṅgādhātakīpuṣpapadmāpadmakēśarāṇīti daśēmāni purīṣasaṅgrahaṇīyānibhavanti (31),  
jambuśallakītvakkacchurāmadhūkaśālmalīśrīvēṣṭakabhr̥ṣṭamr̥tpayasyōtpalatilakaṇā iti daśēmāni purīṣavirajanīyāni bhavanti (32),  
jambuśallakītvakkacchurāmadhūkaśālmalīśrīvēṣṭakabhr̥ṣṭamr̥tpayasyōtpalatilakaṇā iti daśēmāni purīṣavirajanīyāni bhavanti (32),  
jambvāmraplakṣavaṭakapītanōḍumbarāśvatthabhallātakāśmantakasōmavalkā iti daśēmāni mūtrasaṅgrahaṇīyāni bhavanti (33),  
jambvāmraplakṣavaṭakapītanōḍumbarāśvatthabhallātakāśmantakasōmavalkā iti daśēmāni mūtrasaṅgrahaṇīyāni bhavanti (33),  
padmōtpalanalinakumudasaugandhikapuṇḍarīkaśatapatramadhukapriyaṅgudhātakīpuṣpāṇīti daśēmāni mūtravirajanīyāni bhavanti (34),  
padmōtpalanalinakumudasaugandhikapuṇḍarīkaśatapatramadhukapriyaṅgudhātakīpuṣpāṇīti daśēmāni mūtravirajanīyāni bhavanti (34),  
vr̥kṣādanīśvadaṁṣṭrāvasukavaśirapāṣāṇabhēdadarbhakuśakāśagundrētkaṭamūlānīti daśēmāni mūtravirēcanīyāni bhavanti (35),  
vr̥kṣādanīśvadaṁṣṭrāvasukavaśirapāṣāṇabhēdadarbhakuśakāśagundrētkaṭamūlānīti daśēmāni mūtravirēcanīyāni bhavanti (35),  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||15||  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||15||  
priya~ggvanantAmrAsthikaTva~ggalodhramocarasasama~ggAdhAtakIpuShpapadmApadmakesharANIti dashemAni purIShasa~ggrahaNIyAni bhavanti (31),
priya~ggvanantAmrAsthikaTva~ggalodhramocarasasama~ggAdhAtakIpuShpapadmApadmakesharANIti dashemAni purIShasa~ggrahaNIyAni bhavanti (31),
jambushallakItvakkacchurAmadhUkashAlmalIshrIveShTakabhRuShTamRutpayasyotpalatilakaNA iti dashemAni purIShavirajanIyAni bhavanti (32),
jambushallakItvakkacchurAmadhUkashAlmalIshrIveShTakabhRuShTamRutpayasyotpalatilakaNA iti dashemAni purIShavirajanIyAni bhavanti (32),
jambvAmraplakShavaTakapItanoDumbarAshvatthabhallAtakAshmantakasomavalkA iti dashemAni mUtrasa~ggrahaNIyAni bhavanti (33),
jambvAmraplakShavaTakapItanoDumbarAshvatthabhallAtakAshmantakasomavalkA iti dashemAni mUtrasa~ggrahaNIyAni bhavanti (33),
padmotpalanalinakumudasaugandhikapuNDarIkashatapatramadhukapriya~ggudhAtakIpuShpANIti dashemAni mUtravirajanIyAni bhavanti (34),
padmotpalanalinakumudasaugandhikapuNDarIkashatapatramadhukapriya~ggudhAtakIpuShpANIti dashemAni mUtravirajanIyAni bhavanti (34),
vRukShAdanIshvadaMShTrAvasukavashirapAShANabhedadarbhakushakAshagundretkaTamUlAnIti dashemAni mUtravirecanIyAni bhavanti (35),
vRukShAdanIshvadaMShTrAvasukavashirapAShANabhedadarbhakushakAshagundretkaTamUlAnIti dashemAni mUtravirecanIyAni bhavanti (35),
iti pa~jcakaHkaShAyavargaH||15||  
 
iti pa~jcakaHkaShAyavargaH||15||  


Group VII: Five subgroups:  
Group VII: Five subgroups:  
Line 397: Line 444:


द्राक्षाभयामलकपिप्पलीदुरालभाशृङ्गीकण्टकारिकावृश्चीरपुनर्नवातामलक्य इति दशेमानि कासहराणि भवन्ति (३६),  
द्राक्षाभयामलकपिप्पलीदुरालभाशृङ्गीकण्टकारिकावृश्चीरपुनर्नवातामलक्य इति दशेमानि कासहराणि भवन्ति (३६),  
शटीपुष्करमूलाम्लवेतसैलाहिङ्ग्वगुरुसुरसातामलकीजीवन्तीचण्डा  
शटीपुष्करमूलाम्लवेतसैलाहिङ्ग्वगुरुसुरसातामलकीजीवन्तीचण्डा  
इति दशेमानि श्वासहराणि भवन्ति (३७),  
इति दशेमानि श्वासहराणि भवन्ति (३७),  
पाटलाग्निमन्थश्योनाकबिल्वकाश्मर्यकण्टकारिकाबृहतीशालपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरका इति दशेमानि श्वयथुहराणि भवन्ति (३८),  
पाटलाग्निमन्थश्योनाकबिल्वकाश्मर्यकण्टकारिकाबृहतीशालपर्णीपृश्निपर्णीगोक्षुरका इति दशेमानि श्वयथुहराणि भवन्ति (३८),  
सारिवाशर्करापाठामञ्जिष्ठाद्राक्षापीलुपरूषकाभयामलकबिभीतकानीति  
सारिवाशर्करापाठामञ्जिष्ठाद्राक्षापीलुपरूषकाभयामलकबिभीतकानीति  
दशेमानि ज्वरहराणि भवन्ति (३९),  
दशेमानि ज्वरहराणि भवन्ति (३९),  
द्राक्षाखर्जूरप्रियालबदरदाडिमफल्गुपरूषकेक्षुयवषष्टिका  
द्राक्षाखर्जूरप्रियालबदरदाडिमफल्गुपरूषकेक्षुयवषष्टिका  
इति दशेमानि श्रमहराणि भवन्ति (४०),  
इति दशेमानि श्रमहराणि भवन्ति (४०),  
इति पञ्चकः कषायवर्गः||१६||  
इति पञ्चकः कषायवर्गः||१६||  


drākṣābhayāmalakapippalīdurālabhāśr̥ṅgīkaṇṭakārikāvr̥ścīrapunarnavātāmalakya iti daśēmāni kāsaharāṇi bhavanti (36),  
drākṣābhayāmalakapippalīdurālabhāśr̥ṅgīkaṇṭakārikāvr̥ścīrapunarnavātāmalakya iti daśēmāni kāsaharāṇi bhavanti (36),  
śaṭīpuṣkaramūlāmlavētasailāhiṅgvagurusurasātāmalakījīvantīcaṇḍā iti daśēmāni śvāsaharāṇi bhavanti (37),  
śaṭīpuṣkaramūlāmlavētasailāhiṅgvagurusurasātāmalakījīvantīcaṇḍā iti daśēmāni śvāsaharāṇi bhavanti (37),  
pāṭalāgnimanthaśyōnākabilvakāśmaryakaṇṭakārikābr̥hatīśālaparṇīpr̥śniparṇīgōkṣurakā iti daśēmāni śvayathuharāṇi bhavanti (38),  
pāṭalāgnimanthaśyōnākabilvakāśmaryakaṇṭakārikābr̥hatīśālaparṇīpr̥śniparṇīgōkṣurakā iti daśēmāni śvayathuharāṇi bhavanti (38),  
sārivāśarkarāpāṭhāmañjiṣṭhādrākṣāpīluparūṣakābhayāmalakabibhītakānīti daśēmāni jvaraharāṇi bhavanti (39),  
sārivāśarkarāpāṭhāmañjiṣṭhādrākṣāpīluparūṣakābhayāmalakabibhītakānīti daśēmāni jvaraharāṇi bhavanti (39),  
drākṣākharjūrapriyālabadaradāḍimaphalguparūṣakēkṣuyavaṣaṣṭikā iti daśēmāni śramaharāṇi bhavanti (40),  
drākṣākharjūrapriyālabadaradāḍimaphalguparūṣakēkṣuyavaṣaṣṭikā iti daśēmāni śramaharāṇi bhavanti (40),  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||16||  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||16||  


drAkShAbhayAmalakapippalIdurAlabhAshRu~ggIkaNTakArikAvRushcIrapunarnavAtAmalakya iti dashemAni kAsaharANi bhavanti (36),
drAkShAbhayAmalakapippalIdurAlabhAshRu~ggIkaNTakArikAvRushcIrapunarnavAtAmalakya iti dashemAni kAsaharANi bhavanti (36),
shaTIpuShkaramUlAmlavetasailAhi~ggvagurusurasAtAmalakIjIvantIcaNDA iti dashemAni shvAsaharANi bhavanti (37),  
shaTIpuShkaramUlAmlavetasailAhi~ggvagurusurasAtAmalakIjIvantIcaNDA iti dashemAni shvAsaharANi bhavanti (37),  
pATalAgnimanthashyonAkabilvakAshmaryakaNTakArikAbRuhatIshAlaparNIpRushniparNIgokShurakA iti dashemAni shvayathuharANi bhavanti (38),  
pATalAgnimanthashyonAkabilvakAshmaryakaNTakArikAbRuhatIshAlaparNIpRushniparNIgokShurakA iti dashemAni shvayathuharANi bhavanti (38),  
sArivAsharkarApAThAma~jjiShThAdrAkShApIluparUShakAbhayAmalakabibhItakAnIti dashemAni jvaraharANi bhavanti (39),  
sArivAsharkarApAThAma~jjiShThAdrAkShApIluparUShakAbhayAmalakabibhItakAnIti dashemAni jvaraharANi bhavanti (39),  
drAkShAkharjUrapriyAlabadaradADimaphalguparUShakekShuyavaShaShTikA iti dashemAni shramaharANi bhavanti (40),  
drAkShAkharjUrapriyAlabadaradADimaphalguparUShakekShuyavaShaShTikA iti dashemAni shramaharANi bhavanti (40),  
iti pa~jcakaH kaShAyavargaH||16||
iti pa~jcakaH kaShAyavargaH||16||


Line 430: Line 492:


लाजाचन्दनकाश्मर्यफलमधूकशर्करानीलोत्पलोशीरसारिवागुडूचीह्रीबेराणीति दशेमानि दाहप्रशमनानि भवन्ति (४१),  
लाजाचन्दनकाश्मर्यफलमधूकशर्करानीलोत्पलोशीरसारिवागुडूचीह्रीबेराणीति दशेमानि दाहप्रशमनानि भवन्ति (४१),  
तगरागुरुधान्यकशृङ्गवेरभूतीकवचाकण्टकार्यग्निमन्थश्योनाकपिप्पल्य  
तगरागुरुधान्यकशृङ्गवेरभूतीकवचाकण्टकार्यग्निमन्थश्योनाकपिप्पल्य  
इति दशेमानि शीतप्रशमनानि भवन्ति (४२),  
इति दशेमानि शीतप्रशमनानि भवन्ति (४२),  
तिन्दुकप्रियालबदरखदिरकदरसप्तपर्णाश्वकर्णार्जुनासनारिमेदा  
तिन्दुकप्रियालबदरखदिरकदरसप्तपर्णाश्वकर्णार्जुनासनारिमेदा  
इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति (४३),  
इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति (४३),  
विदारीगन्धापृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकैरण्डकाकोलीचन्दनोशीरैलामधुकानीति दशेमान्यङ्गमर्दप्रशमनानि भवन्ति (४४),  
विदारीगन्धापृश्निपर्णीबृहतीकण्टकारिकैरण्डकाकोलीचन्दनोशीरैलामधुकानीति दशेमान्यङ्गमर्दप्रशमनानि भवन्ति (४४),  
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचाजमोदाजगन्धाजाजीगण्डीराणीति दशेमानि शूलप्रशमनानि भवन्ति (४५), इति पञ्चकः कषायवर्गः||१७||  
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकशृङ्गवेरमरिचाजमोदाजगन्धाजाजीगण्डीराणीति दशेमानि शूलप्रशमनानि भवन्ति (४५), इति पञ्चकः कषायवर्गः||१७||  


lājācandanakāśmaryaphalamadhūkaśarkarānīlōtpalōśīrasārivāguḍūcīhrībērāṇīti daśēmāni dāhapraśamanāni bhavanti (41),  
lājācandanakāśmaryaphalamadhūkaśarkarānīlōtpalōśīrasārivāguḍūcīhrībērāṇīti daśēmāni dāhapraśamanāni bhavanti (41),  
tagarāgurudhānyakaśr̥ṅgavērabhūtīkavacākaṇṭakāryagnimanthaśyōnākapippalya iti daśēmāni śītapraśamanāni bhavanti (42),  
tagarāgurudhānyakaśr̥ṅgavērabhūtīkavacākaṇṭakāryagnimanthaśyōnākapippalya iti daśēmāni śītapraśamanāni bhavanti (42),  
tindukapriyālabadarakhadirakadarasaptaparṇāśvakarṇārjunāsanārimēdā iti daśēmānyudardapraśamanāni bhavanti (43),  
tindukapriyālabadarakhadirakadarasaptaparṇāśvakarṇārjunāsanārimēdā iti daśēmānyudardapraśamanāni bhavanti (43),  
vidārīgandhāpr̥śniparṇībr̥hatīkaṇṭakārikairaṇḍakākōlīcandanōśīrailāmadhukānīti daśēmānyaṅgamardapraśamanāni bhavanti (44),  
vidārīgandhāpr̥śniparṇībr̥hatīkaṇṭakārikairaṇḍakākōlīcandanōśīrailāmadhukānīti daśēmānyaṅgamardapraśamanāni bhavanti (44),  
pippalīpippalīmūlacavyacitrakaśr̥ṅgavēramaricājamōdājagandhājājīgaṇḍīrāṇīti daśēmāni śūlapraśamanāni bhavanti (45),  
pippalīpippalīmūlacavyacitrakaśr̥ṅgavēramaricājamōdājagandhājājīgaṇḍīrāṇīti daśēmāni śūlapraśamanāni bhavanti (45),  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||17||  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||17||  


lAjAcandanakAshmaryaphalamadhUkasharkarAnIlotpaloshIrasArivAguDUcIhrIberANIti dashemAni dAhaprashamanAni bhavanti (41),
lAjAcandanakAshmaryaphalamadhUkasharkarAnIlotpaloshIrasArivAguDUcIhrIberANIti dashemAni dAhaprashamanAni bhavanti (41),
tagarAgurudhAnyakashRu~ggaverabhUtIkavacAkaNTakAryagnimanthashyonAkapippalya iti dashemAni shItaprashamanAni bhavanti (42),
tagarAgurudhAnyakashRu~ggaverabhUtIkavacAkaNTakAryagnimanthashyonAkapippalya iti dashemAni shItaprashamanAni bhavanti (42),
tindukapriyAlabadarakhadirakadarasaptaparNAshvakarNArjunAsanArimedA iti dashemAnyudardaprashamanAni bhavanti (43),
tindukapriyAlabadarakhadirakadarasaptaparNAshvakarNArjunAsanArimedA iti dashemAnyudardaprashamanAni bhavanti (43),
vidArIgandhApRushniparNIbRuhatIkaNTakArikairaNDakAkolIcandanoshIrailAmadhukAnIti dashemAnya~ggamardaprashamanAni bhavanti (44),
vidArIgandhApRushniparNIbRuhatIkaNTakArikairaNDakAkolIcandanoshIrailAmadhukAnIti dashemAnya~ggamardaprashamanAni bhavanti (44),
pippalIpippalImUlacavyacitrakashRu~ggaveramaricAjamodAjagandhAjAjIgaNDIrANIti dashemAni shUlaprashamanAni bhavanti (45), iti pa~jcakaHkaShAyavargaH||17||  
 
pippalIpippalImUlacavyacitrakashRu~ggaveramaricAjamodAjagandhAjAjIgaNDIrANIti dashemAni shUlaprashamanAni bhavanti (45),  
 
iti pa~jcakaHkaShAyavargaH||17||  


Group IX: Five subgroups of medicines:  
Group IX: Five subgroups of medicines:  
Line 460: Line 537:
मधुमधुकरुधिरमोचरसमृत्कपाललोध्रगैरिकप्रियङ्गुशर्करालाजा  
मधुमधुकरुधिरमोचरसमृत्कपाललोध्रगैरिकप्रियङ्गुशर्करालाजा  
इति दशेमानि शोणितस्थापनानि भवन्ति (४६),  
इति दशेमानि शोणितस्थापनानि भवन्ति (४६),  
शालकट्फलकदम्बपद्मकतुम्बमोचरसशिरीषवञ्जुलैलवालुकाशोका  
शालकट्फलकदम्बपद्मकतुम्बमोचरसशिरीषवञ्जुलैलवालुकाशोका  
इति दशेमानि वेदनास्थापनानि भवन्ति (४७),  
इति दशेमानि वेदनास्थापनानि भवन्ति (४७),  
हिङ्गुकैटर्यारिमेदावचाचोरकवयस्थागोलोमीजटिलापलङ्कषाशोकरोहिण्य इति दशेमानि सञ्ज्ञास्थापनानि भवन्ति (४८),  
हिङ्गुकैटर्यारिमेदावचाचोरकवयस्थागोलोमीजटिलापलङ्कषाशोकरोहिण्य इति दशेमानि सञ्ज्ञास्थापनानि भवन्ति (४८),  
ऐन्द्रीब्राह्मीशतवीर्यासहस्रवीर्याऽमोघाऽव्यथाशिवाऽरिष्टावाट्यपुष्पीविष्वक्सेनकान्ता इति दशेमानि प्रजास्थापनानि भवन्ति (४९),  
ऐन्द्रीब्राह्मीशतवीर्यासहस्रवीर्याऽमोघाऽव्यथाशिवाऽरिष्टावाट्यपुष्पीविष्वक्सेनकान्ता इति दशेमानि प्रजास्थापनानि भवन्ति (४९),  
अमृताऽभयाधात्रीमुक्ताश्वेताजीवन्त्यतिरसामण्डूकपर्णीस्थिरापुनर्नवा  
अमृताऽभयाधात्रीमुक्ताश्वेताजीवन्त्यतिरसामण्डूकपर्णीस्थिरापुनर्नवा  
इति दशेमानि वयःस्थापनानि भवन्ति (५०), इति पञ्चकः कषायवर्गः||१८||  
इति दशेमानि वयःस्थापनानि भवन्ति (५०),  
 
इति पञ्चकः कषायवर्गः||१८||  


madhumadhukarudhiramōcarasamr̥tkapālalōdhragairikapriyaṅguśarkarālājā iti daśēmāni śōṇitasthāpanāni bhavanti (46),  
madhumadhukarudhiramōcarasamr̥tkapālalōdhragairikapriyaṅguśarkarālājā iti daśēmāni śōṇitasthāpanāni bhavanti (46),  
śālakaṭphalakadambapadmakatumbamōcarasaśirīṣavañjulailavālukāśōkā iti daśēmāni vēdanāsthāpanāni bhavanti (47),  
śālakaṭphalakadambapadmakatumbamōcarasaśirīṣavañjulailavālukāśōkā iti daśēmāni vēdanāsthāpanāni bhavanti (47),  
hiṅgukaiṭaryārimēdāvacācōrakavayasthāgōlōmījaṭilāpalaṅkaṣāśōkarōhiṇya iti daśēmāni sañjñāsthāpanāni bhavanti (48),  
hiṅgukaiṭaryārimēdāvacācōrakavayasthāgōlōmījaṭilāpalaṅkaṣāśōkarōhiṇya iti daśēmāni sañjñāsthāpanāni bhavanti (48),  
aindrībrāhmīśatavīryāsahasravīryā'mōghā'vyathāśivā'riṣṭāvāṭyapuṣpīviṣvaksēnakāntā iti daśēmāni prajāsthāpanāni bhavanti (49),  
 
aindrībrāhmīśatavīryāsahasravīryā'mōghā'vyathāśivā'riṣṭāvāṭyapuṣpīviṣvaksēnakāntā iti daśēmāni prajāsthāpanāni bhavanti (49),
amr̥tā'bhayādhātrīmuktāśvētājīvantyatirasāmaṇḍūkaparṇīsthirāpunarnavā iti daśēmāni vayaḥsthāpanāni bhavanti (50),  
amr̥tā'bhayādhātrīmuktāśvētājīvantyatirasāmaṇḍūkaparṇīsthirāpunarnavā iti daśēmāni vayaḥsthāpanāni bhavanti (50),  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||18||  
iti pañcakaḥ kaṣāyavargaḥ||18||  


Retrieved from "https://www.carakasamhitaonline.com/index.php?title=Shadvirechanashatashritiya_Adhyaya"